VRIJ ZACHT, ZEER NAT en SOMBER
Oktober
2025 gaat de weerboeken in als een vrij zachte maand en dat hebben we vooral te
danken aan de warme nachten. Daarnaast viel er veel regen en werd het door de
vele bewolking die daarbij hoorde een sombere maand. Opvallend is dat er nergens
een warme dag én vorstdag werd genoteerd. Tenslotte kregen we te maken met twee
herfststormen die op bezoek kwamen.
TEMPERATUUR
Met
een gemiddelde etmaaltemperatuur van 12,0°C in De Bilt tegen een langjarig
gemiddelde van 10,9°C was oktober zacht, goed voor een gedeelde veertiende
plaats samen met 1990. Vooral de nachten waren zacht. Overdag waren er geen
grote uitschieters en werd nergens de 20 graden gehaald. Het warmst was het in
oktober 2001 met een gemiddelde etmaaltemperatuur van maar liefst 14,2°C. De
laatste jaren is oktober steevast een te zachte maand. In 2023 kwam de
gemiddelde temperatuur uit op 13,2°C, in 2022 was het 13,1°C en in 2021
noteerde oktober 11,6°C. De laatste te koude oktobermaand hadden we negen jaar
geleden. In 2016 en 2015 noteerde oktober een gemiddelde etmaaltemperatuur van
9,9°C. Langs de kust werd dit jaar de hoogste etmaalgemiddelde gescoord. Zo
werd het in Vlissingen gemiddeld 13,2°C en Hoek van Holland 13,1°C. In het
oosten was het wat frisser en werd de 12 graden nergens gehaald en kwam het etmaalgemiddelde
uit tot 11,3°C in Twenthe en 11,4°C in Deelen en Nieuw Beerta. In
Berkel-Enschot kwam de gemiddelde temperatuur over 24 uur uit op 12,3°C
(normaal 12,2°C), waarbij het overdag gemiddeld 15,4°C werd en ’s nachts 9,1°C
tegen normaal respectievelijk 16,0°C en 8,3°C.
De
wijnmaand oktober ging meteen spectaculair van start in een heel klein
wereldje. Dichte mist teisterde namelijk het midden van Brabant. Temperatuur
zakte daarbij tot een graad of 6. In Hupsel en Eindhoven werd het allemaal nog
kouder met respectievelijk 2,4°C en 2,8°C. Aan de grond ging het kwik in Hupsel
helemaal onderuit en kwam het als enige plaats in het land tot vorst met
-2,3°C. Daarmee werd het de op één na koudste 1 oktober op die hoogte sinds
1901. In 1988 werd het op de eerste oktoberdag met -2,7°C in Eindhoven nog
kouder. Ook op de 2e kwam het tot grondvorst en dit geval alleen in het
Limburgse Ell met -0,2°C. Overdag werd het 16 tot 18 graden en in grote steden
zelfs 19. Zo registreerde Tilburg een temperatuur van 19,1°C op 1 oktober en 19,6°C
een dag later. Dat was voor deze regio meteen de hoogste temperatuur van de
maand. Vanaf 3 oktober bleef het kwik overdag rond het langjarig gemiddelde en ’s
nachts werd het een stuk minder koud. Dit ging gepaard met veel bewolking. Ondanks
het grijze weer werd op 7 oktober in Nieuw Beerta wel de hoogste temperatuur van
deze maand bereikt: 19,1°C. Vanaf de 15e draaide de wind naar het noorden en volgden
er iets meer opklaringen, waardoor de nachten weer kouder ging verlopen. Zoals
in de ochtend van 18 oktober met 2,0°C in Nieuw Beerta en 1,8°C in Eelde; de
laagste oktobertemperatuur van de maand. Aan de grond had het op vliegveld in
Eelde nog gevroren: -0,2°C. Ook landelijk is het meteen frisser geworden, want
nergens in het land werd het 15 graden. Sinds 24 april is dat niet meer
voorgekomen en dat is dus een aangesloten periode van 175 dagen en is goed voor
een gedeelde tweede plaats allertijden. In 2011 hadden we namelijk ook zo’n
lange periode. Op de eerste plaats staat 1966 toen vanaf 22 april tot en met 19
oktober we 181 dagen met minstens 15 graden hadden ergens in het land. Overdag
wees de thermometer vanaf de 18e steeds waarden aan van rond de 15 graden.
Alleen op 20 oktober was er een uitschieter van meer dan 18 graden in het
zuidoosten van het land, waarbij Eindhoven het warmst was met 18,8°C. Daarna
zetten de temperatuur een daling in tot onder de 12 graden in Brabant op 25 en
26 oktober. Vervolgens liep vanaf de 28e het kwik weer op tot maximaal 14
graden.
De
Bilt telde geen enkele warme dag van minstens 20 graden, terwijl het KNMI toch
op drie van zulke dagen mag rekenen. Ook dook de temperatuur daar nog niet onder
het vriespunt tegen normaal één vorstdag. In Berkel-Enschot geldt hetzelfde met
als hoogste temperatuur 19,6°C op de 2e. De koudste dag was die van 26 oktober toen
het niet warmer werd dan 11,1°C. Deze dag begon met de koudste nacht: 4,8°C.
NEERSLAG
Oktober
was zeer nat met gemiddeld over het land 116 mm neerslag tegen normaal 75 mm.
De maand komt daarmee op plek zeven in de top tien van natste oktobermaanden
sinds 1906. Het natst was het in oktober 1998 toen 174 mm gemiddeld naar
beneden kwam. De verschillen over het land waren echter zeer groot, met
vooral veel regen in het noordwesten van het land. Het natst was het deze maand
in Drenthe, Friesland en Noord-Holland. Zo ving zowel het Drentse Rolde als
Noord-Hollandse Wognum 204 mm op, gevolgd door Purmerend 193, St. Annaparochie
en Roelofarendsveen met ieder 185, Haarlem 175, Roderesch 174, Assen 173 en
Roden had nog 171 mm in de regenmeter. De natste KNMI-stations waren Leeuwarden
en De Bilt met ieder 166 mm neerslag. Het minst nat was het in het zuidoosten
van het land, met in Vierlingsbeek 66 mm, Tilburg 68, Eindhoven 69, Arcen,
Roermond en Deurne 71, Montfort, Boxtel en Oirschot 72 en Vredepeel had nog 73
mm. Berkel-Enschot tapte in deze maand 94 mm af, waarbij op de 23e de meeste
neerslag viel: 21 mm. In totaal viel op 23 dagen af en toe wat neerslag,
waarbij op twee dagen minstens 10 millimeter naar beneden kwam. Naast 23
oktober gebeurde dat ook op Dierendag: 19 mm. En die neerslag viel soms ook in
de vorm van hagel; de enigste hageldag van de maand. Tenslotte was er sprake
van mist en dat vond alleen op de eerste oktoberdag plaats.
In
het weekend van 3 tot en met 5 oktober was er veel regen door storm Amy. Op 4
oktober viel er gemiddeld over het land zo’n 22 mm aan neerslag, waarbij het
meeste in het noorden en midden viel. Oostzaan ving 40 mm op, Purmerend 38,
Hensbroek 37, Roelofarendsveen, Venhuizen en Berkhout 35, Terschelling en IJlst
34, Diever 33, Wijster 32, Zaandam 31 en Marknesse had nog 30 mm. Daarna volgde
een periode met af en toe wat lichte regen of motregen, maar geen grote
hoeveelheden neerslag. Pas vanaf 20 oktober werd het weer wisselvallig. Op 23
oktober viel tijdens storm Benjamin op die dag 20 mm neerslag. De meeste
neerslag viel in het midden en westen van het land. Die zorgde zelfs officieel
voor de natste 23e oktober ooit. De Bilt tapte namelijk 36 mm af, waardoor het
record uit 1964 met 31 mm naar de tweede plaats werd gedreven. Heemskerk had
die dag nog 42 mm in de regenmeter en Wormerveer 40. Op 25, 26 en 27 oktober
trokken veel buien over het land. Zo ving Badhoevedorp op de 25e nog 23 mm op,
Schiphol 22, Voorschoten 16 en Hoek van Holland 14 mm. In de nacht naar 26
oktober was het noordoosten van het land aan de beurt. Zo ving Dieverbrug 26 mm
op, Vries en Grootegast ieder 25 en Hitzum met 24 mm. In De Bilt viel in drie
dagen tijd 53 mm.
WIND
Het
kwam deze maand tot twee herfststormen. Op 4
oktober waaide het in IJmuiden tussen 17:00 en 18:00 uur een uur
lang gemiddeld met windkracht 9. Het onstuimige weer wordt veroorzaakt door
storm Amy en ontstond uit de
restanten van ex-orkaan Humberto. Er kwamen ook zware windstoten voor en de
zwaarste windstoot werd gemeten in IJmuiden met 108 km/uur. Vlieland scoorde 96
km/uur, Hoek van Holland 93 en Vlissingen 91 km/uur. Kijken we naar het midden
van Brabant dan kwam het tot een maximale windstoot van maar liefst 81 km/uur
in Gilze-Rijen. Al deze windstoten zorgden op veel plaatsen in Brabant voor
stormschade. Ook in de nacht naar 5 oktober bleef het hard waaien en bleven de
buien komen met windstoten.
Voordat
het tot een storm kwam ontstond boven Stadskanaal een windhoos of valwind die
tientallen bomen liet sneuvelen.
Op
23 oktober kregen we bezoek van storm Benjamin.
De dag begon al met een stevige wind met windkracht 6 aan de kust met
windstoten tot 70 km/uur. In de middag kropen we langzaam in het hart van de
stormdepressie. Het gevolg was dat de wind afnam en dat we zelfs nog even de zon
zagen. Maar de barometer bleef maar dalen en zorgde zelfs voor een nieuw
dagrecord. Nog nooit heeft de barometer op 23 oktober zo laag gestaan. In
Vlieland daalde deze tot 975,7 hPa, waarmee het record uit 1925 met 981,0 hPa
werd gebroken. Overigens gebeurde dat op alle weerstations. Heel bijzonder.
Rond 17:00 uur was het zover en kwam storm Benjamin het land binnen met in
Vlissingen windkracht 8 en windstoten tot 90 km/uur. Vervolgens nam de wind
alleen maar toe en rond 19:00 uur stond de windmeter in Hoek van Holland en op
de Houtribdijk (dijk Enkhuizen-Lelystad) op kracht 9. Officieel was het toen nog
geen storm, maar daar was het gewoon wachten op. Op de Noordzee zelf woedde
namelijk een echte westerstorm. En ja hoor, om 20:00 uur was het zover en stond
op beide stations nog steeds kracht 9 en dus is de derde herfststorm van dit
jaar een feit geworden. Ook de windstoten deden goede zaken en liepen op tot
106 km/uur en dat gebeurde op de Houtribdijk. Kijken we naar Midden-Brabant daar
liepen de windstoten op tot 75 km/uur met een maximale wind van kracht 6 tot 7!
Dat dit leidt tot stormschade is geen verrassing. Op tientallen plaatsen vielen
bomen om. Zowel het weg- als treinverkeer hebben daar last van.
Vervolgens
trok Benjamin richting Denemarken, waardoor van stormweer geen sprake meer was,
maar nog wel van een vrij krachtige wind. Een dag later was het nog steeds
onstuimig en zorgde voor een weerwaarschuwing (code geel) langs de kust voor
zware windstoten. IJmuiden, Texel en het Groningse Lauwersoog hadden windkracht
8, stormachtig, en Vlieland tikte heel even windkracht 9 aan. Dit ging gepaard
met zware windstoten, waarbij Vlieland een windstoot van 100 km/uur noteerde,
Texel 97, Lauwersoog 95, Stavoren 86 en Terschelling kreeg nog 82 km/uur om de
oren.
ZONNESCHIJN
Oktober
2025 was een sombere wijnmaand. Gemiddeld over het land scheen de zon 87 uren tegen
een langjarig gemiddelde van 120 zonuren. Vooral in de rustige periode
halverwege de maand scheen de zon weinig. De somberste dag in het land was 11
oktober, toen werd alleen in het noorden plaatselijk heel kort de zon gezien. Het
somberst was het deze maand in het uiterste zuiden van het land, met in het
Limburgse Ell 66 uur zon. Daarna volgen Maastricht met 71 zonuren en Eindhoven
met 72 uren zonneschijn. De meeste uren zon kreeg het noordoosten waar ze de
zon meer dan 100 uren zagen schijnen: Leeuwarden 108 en Stavoren en
Terschelling ieder 106 zonuren. In De Bilt en Berkel-Enschot scheen de zon respectievelijk
85 uur (normaal 119) en 81 uur (normaal 125). Bij dat laatste station werd op
zeven geen zon waargenomen, maar daar tegenover staan twee dagen met minstens 8
uur zonneschijn. En dat vond plaats op 1 en 30 oktober.