KOUD, NAT en ZONNIG
Met in De Bilt een gemiddelde etmaaltemperatuur van 2,5°C tegen een langjarig gemiddelde van 3,6°C verliep de maand erg koud. Het was de koudste januari sinds 2017 toen het gemiddeld 1,6°C werd. Daarmee komt deze maand op plaats zes van koudste januarimaanden van deze eeuw samen met 2003. Nog kouder was het noordoosten van het land waar Nieuw Beerta een etmaalgemiddelde had van 0,7°C, gevolgd door Eelde en Hoogeveen met ieder 0,9°C. En dan te bedenken dat het zuidwesten een temperatuurgemiddelde had van 4,2°C in Vlissingen en Westdorpe. In Berkel-Enschot kwam de gemiddelde temperatuur over vierentwintig uur op 2,8°C tegen normaal 4,1°C. Daarbij werd het overdag gemiddeld 5,4°C (normaal 6,5°C) en ook de nachten waren kouder dan normaal met gemiddeld 0,2°C tegen 1,6°C.
De
maand begon koud met vanaf de 2e al meteen plaatselijk de eerste vorst in het
land. Een dag later was dat vrijwel overal. Daarna werd het alleen maar kouder,
waarbij op 4 januari de eerste matige vorst werd waargenomen (-6,5°C in Volkel)
en met Driekoningen kwam het zelfs tot strenge vorst. Dat gebeurde in
Gilze-Rijen met -10,6°C, Herwijnen -10,5°C en in Cabauw waar het tot -10,2°C
kwam. Die lage kwikstanden kwamen vooral tot stand boven een sneeuwdek. Het
leverde op de 5e ook een ijsdag op waarbij ten oosten van de lijn
Eindhoven-Eelde de temperatuur de hele dag onder het vriespunt bleef. Daarna
werd het wat minder koud, maar toen storm Goretti boven Frankrijk passeerde
kwamen we opnieuw in koude lucht terecht. Zo keerde de ijsdagen weer terug op
10 januari met zelfs in De Bilt een maximumtemperatuur van -1,4°C en daarmee
was het meteen de koudste dag. In Deelen, Hupsel, Lelystad en Twenthe werd het
wat kouder tot maximaal -1,9°C en dat werd aan het begin van de nacht al
gehaald, want daarna werd het alleen maar kouder. In de avond vroor het in het
oosten matig tot -9,7°C in Twenthe, en Hupsel had nog -8,7°C. De
gevoelstemperaturen lagen rond middernacht al op -13 graden. In de ochtend van
11 januari was het helemaal bibberen geblazen. In Berkel-Enschot en Tilburg
daalde de temperatuur naar -6,9°C, maar op andere plaatsen vroor het streng.
Dat gebeurde in Wijster met -12,0°C, gevolgd door Eelde (-11,6°C), Hoogeveen
(-11,3°C), Twenthe (-11,0°C), Nieuw Beerta (-10,9°C) en Deelen met -10,5°C. In
De Bilt kwam het tot -9,6°C. De gevoelstemperaturen daalden daarbij tot maar
liefst -15,8°C en dat vond plaats om 8:50 uur in Nieuw Beerta. En dan spreken
we van zeer strenge vorst. In de loop van 11 januari draaide de wind naar het
zuiden en de dooi viel in. Op de 12e werd het in het zuiden al 9 graden, tot 10
graden in het Zeeuwse Westdorpe. Een dag later werd het overal 8 tot 11 graden
en de vorst was ver weg. Het zorgde op 17 januari voor de hoogste temperatuur
van de maand met 12,9°C in Maastricht en Berkel-Enschot en Tilburg hadden nog
13,0°C. In De Bilt zag men het 11,8°C worden en dat was bijna een evenaring van
de warmste 17 januari ooit gemeten wat zowel in 1939 als 2007 gebeurde met
ieder 11,9°C. Vervolgens stroomde koude lucht het noordoosten van het land
binnen en tegelijkertijd zachte lucht vanuit het zuidwesten. Het werd een
strijd die tot aan het einde van de maand zou duren, waardoor de
temperatuurverschillen groot werden. Zo werd het op de 18e in Nieuw Beerta maar
2,1°C, terwijl Westdorpe 11,8°C aantikte. Op 23 januari zagen we in hetzelfde
Nieuw Beerta dat het de hele dag vroor en in Woensdrecht werd het 9,4°C. Een
dag later werden de temperatuurverschillen nog groter: -1,2°C Nieuw Beerta
tegen 10,7°C Woensdrecht. Tot aan het einde van de maand werd de verschillen
kleiner, doordat het in het zuiden wat kouder werd.
Dat
januari een koude maand was zien we duidelijk aantal vorstdagen in De Bilt.
Daar werden er namelijk 18 geteld tegen 12 dagen normaal. De laatste keer dat
januari meer vorstdagen noteerde was in 2010. Toen daalde de temperatuur 23
dagen tot onder nul. In 2017, 2013 en 2009 kwam het tot 17 vorstdagen. Dit jaar
kwam het in Wijster tot 25 vorstdagen en Nieuw Beerta had er 24. Berkel-Enschot
kwam tot 15 (normaal 10) en in Westdorpe waren het maar 8 dagen waarop het had
gevroren. Het kwam daarbij tot één ijsdag in De Bilt, terwijl we op drie van
zulke dagen mogen rekenen. In Hoogeveen kwam het deze maand tot vijf ijsdagen
en in Berkel-Enschot tot één ijsdag.
NEERSLAG
De
maand week met gemiddeld over het land 70 mm neerslag niet veel af van het
langjarig gemiddelde van 68 mm. De meeste neerslag viel deze maand in het
midden van het land en langs de westkust. Met in Appelscha 128 mm, gevolgd door
Nieuwegein 127, Rolde 121, Rutten 112, Woudenberg 108 en Schiphol ving nog 105
mm op. Het droogst was het in Limburg en uiterste noordoosten van het land, met
in Montfort 34 mm, Zeerijp 44, Middelstum 46, Maastricht 47, Nunhem 48 en
tenslotte tapte Heerlen en Eemshaven nog 49 mm af. In Brabant waren de natste
plaatsen Hank en Berkel-Enschot met respectievelijk 92 en 89 mm. De minste
neerslag werd opgevangen in Vierlingsbeek (63 mm) en Meeuwen en Sint Hubert met
ieder 74 mm. In Berkel-Enschot viel op 13 dagen minstens één millimeter,
waarvan op twee dagen minstens 10 mm en dat vond plaats op 4 en 9 januari met
respectievelijk 16 en 12 mm. Naast regen kwam het op 9 dagen tot sneeuw die
voor 9 dagen een sneeuwdek zorgde met 23 cm als hoogste waarde op 7 januari;
Tilburg noteerde zelfs 30 cm. En zo’n hoogte is een nieuw record sinds de
metingen in 1998 in Berkel-Enschot begonnen. Vorige record stond op 20 cm
waargenomen op 20 december 2009. Vervolgens werd er deze maand ook hagel
waargenomen op 2 januari en onweer op eveneens de 2e en ook een dag later.
Tenslotte kwam het in de nacht van 11 op 12 januari in Berkel-Enschot tot
ijzel.
SNEEUW en
IJZEL
De meeste neerslag viel in de eerste helft van de maand en regelmatig in de vorm van sneeuw. Tijdens de avonduren van Nieuwjaarsdag viel de neerslag als sneeuw en de dagen daarna kwam het dagelijks tot deze neerslag. Een dag later sneeuwde het vooral rond de Veluwe en in de omgeving van Berg en Dal. Op 3 januari viel in het westen en midden van het land 5 tot 10 cm en ook op de 4e trokken sneeuwbuien over het land. In het midden van het land en in delen van Noord-Brabant viel 10 tot 20 cm en lokaal lag nog wat meer. Ook op 5 en 6 januari sneeuwde het regelmatig en we hadden dan ook te maken met een winterse periode van ongekende omvang op veel plaatsen in ons land. Op 7 januari kwam het tot grootschalige sneeuwval. Bij sneeuw in combinatie van windkracht 6 tot 7 was sprake van sneeuwjacht en in de kustgebieden en op de Waddeneilanden kwam dit voor. De sneeuw wordt dan voortgejaagd door de wind. Gemiddeld over het land viel maar liefst 15 cm en uiteindelijk groeide het sneeuwdek lokaal aan tot meer dan 30 cm. Leiden kwam zelfs tot 56 cm en Hedel, Amsterdam, Blaricum, Huizen, Leeuwarden en Groningen hadden allemaal 40 cm. Van 8 tot en met 10 januari kregen we te maken met sneeuw door storm Goretti. Eerst kreeg het noorden van het land met sneeuwval te maken en in combinatie met een harde wind ontstonden sneeuwduinen van 2 tot 3 meter in Groningen.
De
winterse periode sloot af op 11 en 12 januari met ijzel voor het hele land,
met uitzondering van Zeeland. Op 23 en 24
januari kwam het in het oosten en noordoosten opnieuw tot ijzel wat tot spekgladde wegen
leidde. Tijdens de laatste dagen van de maand kwam het in het noordoosten vaak
tot wat sneeuw en op 28 en 29 januari kwam het
in grotere delen van het land tot sneeuwval. Op de 29e werd
Brabant totaal verrast door een witte wereld die vrijwel het hele land bedekte
met uitzondering van Zeeland. In Tilburg en Berkel-Enschot bleef het beperkt
tot een halve centimeter op grasvelden en auto’s, maar op andere plaatsen was
het een echte Winterwonderland. Groningen had een sneeuwdek van 8 cm,
Froombosch 7,5 cm, Veendam 7, Ede 4, De Lutte 3,5 en Deurne had een sneeuwdek
van 2 cm.
Met al deze winterse situaties telde deze maand maar liefst zeven keer een code oranje situatie (op in totaal negen dagen) voor gladheid door sneeuw, of sneeuw in combinatie met een harde wind of door ijzel. Over het hele jaar 2025 werd vijf keer code oranje uitgegeven en in heel 2024 kwam het negen keer tot een oranje waarschuwing.
WIND en
LUCHTDRUK
De maand begon onder invloed van lagedrukgebied Anna. In Nederland kwam het niet tot storm, maar met name langs de kust stond er op Nieuwjaarsdag wel veel wind. Daarbij werd het stormachtig (kracht 8) in IJmuiden, Texel, Vlieland en Lauwersoog. Langs de kust stond een harde wind, kracht 7. Hierdoor werd het ijskoud met gevoelstemperaturen tot onder het vriespunt. Dit zorgde ervoor dat vele Nieuwjaarsduiken op 1 januari werden afgelast. De dag van 9 januari stond in het teken van storm Goretti die over ons heen kwam. Je zag het goed aan de barometer die als een gek naar beneden duikelde. De luchtdruk daalde tot 973,3 hPa in Westdorpe en 974,9 hPa in Vlissingen, waardoor er een nieuw dagrecord werd gevestigd. Nog nooit is op 9 januari zo’n lage luchtdruk gemeten. Vorige record stond op 975,4 hPa waargenomen in 1938 in Den Helder (De Kooy). Storm Goretti ging gepaard met veel wind en neerslag. Het noordoosten stond precies in het windveld van de storm, wat gepaard ging met windkracht 6 tot 7.
ZONNESCHIJN
De maand was iets aan de zonnige kant met landelijk gemiddeld 74 uur zon tegen een langjarig gemiddelde van 68 uur. Het somberst was het in Arcen met 55 uur zon en Volkel en Deelen noteerde 62 en 63 uren zonneschijn. Het zonnigst was het in Wilhelminadorp met 86 zonuren, gevolgd door Vlissingen en Cabauw met ieder 83 uren zon. In De Bilt scheen de zon 77 uur tegen 67 uur normaal en Berkel-Enschot kreeg 75 uren de zon te zien (normaal 69 zonuren). Op 11 dagen zagen we geen enkel straaltje zonneschijn en dat is normaal en op vier dagen was het zeer zonnig tegen vijf van zulke dagen normaal. Met name halverwege de maand kwam er een aantal zeer zonnige dagen voor. Op 12 januari liet de zon zich in het hele land niet zien.
NOORDERLICHT
Op 11 januari was in het noorden van het land het noorderlicht zichtbaar. Met het blote oog was het noorderlicht nauwelijks waarneembaar, maar met een camera met lange sluitertijd was het verschijnsel een stuk beter te zien. Ook op 19 januari kwam het tijdens de avond tot een zeer fraai noorderlicht. Er kwamen veel meldingen binnen en het noorderlicht was dit keer wel met het blote oog zichtbaar met felle groene en roze kleuren tot zelfs in Berkel-Enschot en Tilburg toe. Prachtig.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten