ZEER ZACHT, ZEER DROOG en ZONNIG
December
was zeer warm en komt op plaats acht van warmste decembermaanden ooit gemeten. In
de eerste tien dagen sneuvelden daarbij veel dag-warmterecords. Daarnaast was het
een zeer droge en zonnige maand. Bijzonder was het feit dat rond de kerstdagen
tot Oudjaar de winter toesloeg met een record aantal zonuren tijdens kerst.
TEMPERATUUR
Met
een gemiddelde etmaaltemperatuur van 6,1°C in De Bilt was december zeer zacht, want
normaal is het daar gemiddeld 4,2°C. Het komt daarmee op de 8e
plaats van warmste decembermaanden ooit waargenomen samen met 2024 en 2018.
Bovenaan staat december 2015 met gemiddeld 9,6°C. In Berkel-Enschot kwam de
gemiddelde temperatuur over 24 uur uit op 5,7°C (normaal 4,7°C). Woensdrecht
was de warmste Brabantse plaats met 6,1°C. Langs de kust werd het allemaal nog
zachter tot Hoek van Holland met 7,0°C. Minder zacht was het in het oosten met
5,3°C gemiddeld in Nieuw Beerta en 5,4°C in Deelen, Hupsel en Twenthe. Voor wat
betreft Berkel-Enschot werd het overdag in deze maand gemiddeld 8,7°C en ’s
nachts was dat 2,6°C tegen respectievelijk 7,0°C en 2,4°C normaal.
De eerste drie weken van december waren zacht tot zeer zacht. Overdag kwam de
temperatuur vanaf de 7e vaak boven de 10 graden en 's nachts bleef het ruim
boven het vriespunt. Uitzondering daarop was 5 december. Dat werd namelijk een
gure en tevens koudste dag met slechts 6,7°C op de thermometer in Tilburg. Het
begon meteen al ’s ochtends toen het kwik in Brabant bijna overal naar het
vriespunt daalde. In Woensdrecht had het in de ochtend zelfs nog gevroren:
-2,0°C. Aan de grond was het bibberen geblazen met -4,5°C in Woensdrecht,
-3,4°C Eindhoven en -2,3°C in Gilze-Rijen. En dat kwam vooral doordat er mist
kwam opzetten die de hele vrijdagochtend van 5 december bleef hangen. Dit ging
over in laaghangende bewolking, waarbij het in de middag ook nog eens ging
waaien. Daardoor werd het voor het gevoel nog veel kouder. Pas in de loop van
Pakjesavond begon de temperatuur te stijgen en werd het vanaf 7 tot 10 december
boterzacht met dagelijks 13 tot 14 graden. In Ell en Westdorpe werd op 7 december
15,0°C gemeten en daarmee was het de hoogste temperatuur van deze maand. En dat
niet alleen, het werd landelijk zelfs de warmste 7e december ooit waargenomen
en het bijzondere is dat dit in de avond plaats vond. Oude record stond op
14,7°C uit 1914 in Maastricht. De Bilt noteerde 14,1°C en ook dat werd een
nieuw dagrecord, want dat stond op 13,8°C uit 2007. Een dag later was het de
beurt aan de hoogste minimumtemperatuur ooit op 8 december. In Westdorpe werd
het namelijk 11,7°C, waarmee Woensdrecht met 11,0°C uit 2000 naar de tweede
plaats werd verdreven. Op de 9e was het helemaal warm en werd op vrijwel alle
stations nieuwe dagrecords gevestigd. Als eerste de hoogste minimumtemperatuur
ooit sinds 1901: 11,5°C in zowel Westdorpe als Lelystad (was 9,5°C waargenomen
op Schiphol in 1964). De Bilt deed daar eveneens aan mee met maar liefst
11,6°C, tegen 9,1°C als oude record uit 1964. Vervolgens de hoogste maxima ooit
voor 9 december. De Bilt noteerde 13,6°C (tegen 13,0°C uit 1964), en
Gilze-Rijen had met 14,8°C de hoogste kwikstand. Het vorige datumrecord stond
op 14,2°C uit 1964 in Soesterberg. Het kan ook niet anders dat ook de
etmaalgemiddelde temperatuur werd verpulverd. Dat stond op gemiddeld 11,9°C uit
Soesterberg in 1964 en staat nu op 13,3°C waargenomen in Woensdrecht. Een dag later was sprake van een evenaring
van het record van warmste 10e december ooit waargenomen sinds 1901,
want in De Bilt werd het 13,7°C net als in 1994.
Op
16, 18 en 19 december werden in Tilburg wederom kwikstanden gehaald van
minstens 13 graden. In Twenthe werd het op de 16e zelfs 14,3°C en zo warm is het
op dat station op 16 december sinds 1901 nog nooit geweest. Vorige record stond
daar op 14,1°C uit 1989. Tot de kerstdagen was december de op één na warmste
ooit gemeten. Alleen december 2015 was tot dat moment nog veel warmer. Maar
toen de kerstdagen arriveerden sloeg het weer om en kregen we eindelijk
winterweer voorgeschoteld in deze eerste wintermaand. Een oostelijke stroming
voerde zeer koude lucht aan. Kerstavond viel de vorst in en vervolgens zakte
het kwik steeds verder weg en vroor het in de Kerstnacht overal tot matige
vorst in het oosten. Zo werd het o.a. in Twenthe -6,6°C, Hupsel had -6,2°C en
Deelen -5,7°C. In Brabant kwam het alleen in Volkel tot matige vorst: -5,4°C.
Maar waar vooral naar gekeken werd was de windchill zoals de gevoelstemperatuur
ook wel genoemd wordt. En dat hebben we geweten. Deze windchill dook zelfs
onder de -10 graden en dan spreken we van strenge vorst. Zo noteerde Maastricht
op Eerste kerstdag in de ochtend een temperatuur van -13,6°C, gevolgd door
Hupsel (-13,1°C), Twenthe (-13,0°), Deelen (-12,7°C), Lelystad en Volkel (ieder
-12,4°C) en in onze regio was het voor gevoel in Gilze-Rijen -11,4°C. En toen
volgde Eerste kerstdag zelf die in De Bilt de
koudste werd sinds 1994. In een groot deel van het land bleef het
vriezen en ook in De Bilt werd een officiële ijsdag genoteerd met -0,2°C. Het
koudst was het die dag in Twente met -2,0°C. In Hoogeveen werd het maximaal -1,5°C,
Heino -1,4°C en Deelen had -1,3°C. En dan Tweede kerstdag, waarbij op heel veel
plaatsen matige vorst werd geregistreerd. Zoals in heel Brabant tot -6,7°C in
Volkel. Nog kouder werd het in Twenthe met -7,5°C, de laagste temperatuur van
december; aan de grond werd het in Eelde -8,7°C. Maar op neushoogte was het
door de stevige wind wederom bibberen geblazen. De gevoelstemperatuur liet in
Twenthe wederom -13,0°C zien. Hupsel noteerde -12,3°C, Markenesse en Hoogeveen
-12,2°C, Lelystad en Woensdrecht -12,0°C, Volkel -11,8°C, Gilze-Rijen -11,3°C
en in Eindhoven vroor het ook streng tot -10,5°C. Kijken we in De Bilt naar de
gemiddelde maximumtemperatuur over beide kerstdagen, die 1,5°C bedroeg, dan was
het de koudste kerst sinds 2000. Tenslotte was het ook op Tweede kerstdag
vrijwel onbewolkt en werd het samen met 25 december de zonnigste kerst ooit waargenomen.
Het meest opvallende is wel dat er volop geschaatst kon worden en leiden zelfs
tot de eerste marathon in Winterswijk. Wat een kerst 2025! Na de kerstdagen
werd het vooral overdag minder koud, maar de nachten verliepen tot en met
Oudjaarsdag allemaal met vorst, waarbij het vaak glad was door opvriezing van
natte weggedeelten.
Doordat
een groot deel van de maand zeer zacht verliep, kwam het in De Bilt slechts tot
acht vorstdagen tegen elf normaal. Op Tweede kerstdag vroor het matig met een
minimumtemperatuur van -5,5°C en dat was de enige dag met matige vorst. Normaal
daalt de temperatuur in De Bilt drie nachten tot beneden -5 graden. Het kwam in
deze maand ook tot één ijsdag en dat vond plaats op 25 december tegen twee
gebruikelijk. Op twaalf dagen steeg de temperatuur in De Bilt naar 10 graden en
meer. Alleen in 2000, 2023 en 2015 werden meer milde dagen met een
maximumtemperatuur van 10 graden en meer genoteerd. In 2015 steeg de
temperatuur maar liefst 25 dagen tot boven de 10 graden. Berkel-Enschot telde
acht dagen met vorst tegen negen normaal over de periode 1998-2023. En dat vond
allemaal in de laatste dagen van de maand plaats. De laagste temperatuur werd
op 26 december bereikt met -5,3°C. En dag eerder werd het de koudste
decemberdag met +0,2°C en dus geen ijsdag alhier. De hoogste temperatuur was op
de 7e met 14,7°C.
NEERSLAG
Met
gemiddeld over het land 22 mm neerslag tegen een langjarig gemiddelde van 78 mm
was december zeer droog. De minste neerslag viel in het zuidwesten van het land
met op veel plaatsen 10 tot 20 mm. Zoals in het Zeeuwse Schoondijke en Brabantse
Bergen op Zoom met ieder 15 mm. Daarna volgen Ovezande en Nieuw-Helvoet met beide
16 mm. In het noorden, maar ook in Limburg was het een stuk natter met 30 tot 50
mm. Het natst was het in het Noord-Hollandse Overveen met 52 mm, in het
Zuid-Limburgse Epen viel 48 mm en in Deventer viel 46 mm. De Bilt ving 23 mm op
en daarmee komt het op de 6e plaats van droogste decembermaanden ooit sinds
1901. Bovenaan staat daar december 1933 met maar 6 mm. Bergen op Zoom werd dus
de droogste Brabantse plaats, maar Hoogerheide en Steenbergen waren ook zeer
droog met respectievelijk 20 en 21 mm. Het natst in deze provincie was het in Oudenbosch
met 32 mm en daarna Waalre en Klundert met ieder 31 mm. In Berkel-Enschot werd
25 mm afgetapt, waarbij op 6 december de meeste neerslag viel met 8 mm. In
totaal viel daar op tien dagen meetbare neerslag, waarvan drie dagen minstens
één millimeter en zo weinig dagen hebben we sinds tenminste 1998 niet meer
gehad. Daarnaast werd op 6 dagen mist waargenomen.
De eerste tien dagen van de maand regende het vaak, maar alleen rond 8 december
viel regen van betekenis. Pas op 19 december viel overal enkele millimeters
regen. Daarna bleef het droog tot de laatste drie dagen van de maand. In vooral
de kustprovincies waren er lichte buien. Omdat het 's nachts vroor zorgde dit
op veel plaatsen voor gladheid door bevriezing van natte wegen.
ZONNESCHIJN
De zon scheen deze maand gemiddeld over het land 68 uur terwijl het langjarig gemiddelde
58 uur is en daarmee werd het een zonnige december. Het minst zonnige station
was Eelde met 50 zonuren, gevolgd door Lauwersoog en Terschelling met ieder 54
uur zon. Voor de meeste zonneschijn moeten we naar Hupsel waar de zon 85 uur
scheen en naar Maastricht die nog 84 zonuren registreerden. In De Bilt en
Berkel-Enschot scheen de zon respectievelijk 67 en 69 uren tegen normaal 56 en
57 zonuren. Bij dat laatste station werden 7 zonlozen dagen geteld (normaal 12)
en 5 zeer zonnige dagen waarbij de zon minstens 5 uur scheen.
Vooral de eerste tien
dagen van de maand was het vaak somber. Daarna scheen de zon af en toe, maar de
bewolking overheerste. De zeer zonnige periode rond 25 en 26 december zorgde
voor de zonnigste kerst allertijden. En voor Eerste kerstdag de zonnigste sinds
1976