Met
Oudejaarsdag krijgen we dit jaar een afwisseling van zon en wolkenvelden bij
een graad of 6. Het blijft droog en dat geldt ook voor de jaarwisseling zelf,
maar door de opklaringen daalt het kwik richting het vriespunt. Als het bewolkt
is wordt het echter zo’n 5 graden. En dan Nieuwjaarsdag die een weersomslag
voor ons in petto heeft. De wind neemt in de nacht sterk toe en het wordt
kouder. We krijgen dan ook een guur begin van 2026. Daarbij gaan er buien vallen
die regen en mogelijk natte sneeuw met zich bijdragen. De gevoelstemperatuur
komt op 1 januari rond het vriespunt te liggen.
2024-2025
Vorig
jaar verliepen zowel Oudejaarsdag, de jaarwisseling en Nieuwjaarsdag somber. Er
was alleen maar bewolking, waarbij het op 31 december 2024 nog ruim 7 graden
werd en een dag later was het bijna 10 graden. Maar wat ons vooral zal
bijblijven is ook hier een weersomslag op Nieuwjaarsdag. We kregen namelijk te
maken met de 7e Nieuwjaarsstorm sinds 1901. Als eerste kreeg Vlieland in de
Nieuwjaarsnacht een uur lang windkracht 9 gevolgd door IJmuiden en in de vroege
ochtend kwam Texel daarbij. Later die dag kwam IJmuiden tijdelijk tot
windkracht 10. Daarbij werden windstoten gemeten tot 111 km/uur in IJmuiden,
Vlieland noteerde 104 km/uur en Berkhout 101 km/uur. Pas op het einde van de
middag nam de wind af. In onze regio kwam het tot maximaal windkracht 6 met
windstoten tot meer dan 60 km/uur. Op veel plaatsen was sprake van omgevallen
bomen. De laatste keer dat op 1 januari een storm plaatsvond was in 1995. Dat
was ook het geval in 1981, 1976, 1949, 1925 en 1916. Toen de wind ging liggen
trok in de avond en nacht een enorm neerslaggebied over die in Berkel-Enschot
in totaal 12 mm achterliet. De meeste neerslag viel op Schiphol (22 mm) en in
Voorschoten met 21 mm. In De Bilt werd op Nieuwjaarsdag 15 mm afgetapt, waarmee
het op de 4e plaats komt van natste Nieuwsjaardagen ooit gemeten.
Bovenaan staat 1943 toen 19 mm in de regenmeter verdween.
2023-2024
Twee
jaar geleden verliep de jaarwisseling van 2023 naar 2024 herfstachtig. Op
Oudejaarsdag vielen enkele buien, waaide het matig tot vrij krachtig en werd
het bijna 10 graden. Het weerbeeld op Nieuwsjaardag 2024 bleef hetzelfde met
die buien al nam de wind wel wat af en werd het met ruim 8 graden wat minder
zacht.
2022-2023:
RECORDWARM en RECORDNAT
Drie
jaar gelden werd het in Ell in de nacht naar 31 december 2022 15,2°C en werd
het record van warmste Oudejaarsdag gebroken. Daarna zakte de temperatuur in de
nacht niet verder terug dan 13 graden en dat leverde meteen een nieuw dagrecord
op van hoogste minimumtemperatuur ooit gemeten. In Maastricht werd het namelijk
niet kouder dan 13,4°C, Ell had 13,2°C en Arcen 12,7°C. Daarmee sneuvelde het
record van 2022 toen Hupsel nog 12,4°C scoorde. Daarna steeg het kwik tot
minstens 17 graden: 17,6°C in Ell en Arcen en 17,0°C in Maastricht. In Tilburg
en Berkel-Enschot werd het 16,3°C. Het werd dan ook de warmste 31 december ooit
gemeten. De warmte ging gepaard met veel neerslag in de nacht en ochtend, wat
een Brabants record opleverde: Gilze-Rijen en Berkel-Enschot kregen ieder 27 mm
in de regenmeter, waarmee het record uit 2017 werd gebroken toen op 31 december
15,1 mm werd afgetapt in Gilze-Rijen. Later op de dag vielen nog enkele buien,
waarbij het steeds harder ging waaien. Op Vlieland werd het zelfs stormachtig,
kracht 8, met windstoten tot 90 km/uur. Wat een dag om 2022 af te sluiten.
Nieuwjaarsdag 2023 was ook wisselvallig met enkele buien en regen. De zon
hebben we niet gezien, maar we zaten nog wel in de bizar warme lucht. De dag
van 1 januari werd dan ook de warmste allertijden. Het record stond op 15,1°C
uit 2022 wat in Maastricht werd geregistreerd. Maar vele weerstation gingen
daar overheen. Het warmst werd het in Brabant: Eindhoven 16,9°C, Volkel 16,6°C
en Tilburg 16,2°C. De Bilt had 15,6°C en ook dat was een record. Vorige stond namelijk
op 13,2°C een jaar eerder.
2021-2022
Eind
2021beleefden we dus tot dan toe een recordwarme Oudejaarsdag, waarbij de
temperaturen opliepen tot minstens 15 graden in Ell en Eindhoven.
Berkel-Enschot had 14,4°C. Toen hadden we ook de warmste nacht van 31 december
gehad met kwikstanden tot boven de 12 graden. Zoals in Hupsel met 12,4°C,
Twenthe 12,3°C, Heino 12,1°C en Gilze-Rijen met 12,0°C. Daarnaast viel er op
die dag wat druppels en lichte motregen. Nieuwjaarsdag 2022 leverde meteen al
een nieuw dagrecord op, want de temperatuur steeg op zeven weerstations ruim
over de 14 graden. Maastricht registreerde zelfs 15,1°C, waarmee toen het
record uit 1916 met 14,2°C waargenomen in Vlissingen naar de achtste plaats
werd gedreven. Het was wel een mooie Nieuwjaarsdag. Het bleef droog en zon en
wolken wisselden elkaar af.
2020-2021
In
2020 was de jaarwisseling kil, somber en koud. De zon hebben we op Oudejaarsdag
niet gezien, maar het bleef droog bij een graad of 4. De jaarwisseling verliep
met veel bewolking en kwikstanden rond het vriespunt. In de loop van de nacht
ontstond mist die later weer verdween. Nieuwjaarsdag 2021 was een afwisseling
van zon en wolken waar in de middag een bui uitviel. Warmer dan 5 graden werd
het niet.
2019-2020
Zes
jaar geleden hadden we te maken met mistig weer dat op Oudejaarsdag 2019 al
begon. Deze ging over in laaghangende bewolking, maar in de avond werd het
opnieuw mistig. In combinatie met vuurwerk rond middernacht werd op enkele
plaatsen extreem dichte mist waargenomen. Nieuwjaarsdag 2020 was een klein
wereldje, want de hele dag bleef het nevelig en mistig bij 3,5°C.
2018-2019
In
2018 was de jaarwisseling naar 2019 zacht, somber en nat. Op het einde van
Oudejaarsavond viel er namelijk buien bij een temperatuur van een graad of 8.
Overdag was het droog en steeg het kwik nog bijna 10 graden onder een dikke
wolkendeken. De zon hebben we niet kunnen zien. Nieuwjaarsdag 2019 was ook
somber met soms een knipoog van de zon en wat lichte neerslag. Met 9 graden
hield het zachte weer aan.
2017-2018
Acht
jaar geleden beleefden we destijds een recordwarme Oudejaarsdag 2017, maar die
is dus inmiddels al 3x (!) uit de boeken geschreven. De laatste twee dagen van
die maand verliepen al boterzacht wat resulteerde in kwikstanden van 12,6°C en
14,2°C in Berkel-Enschot. De warmste 31 december noteerde Arcen met 14,5°C
gevolgd door Gilze-Rijen met 14,3°C. Het was wel een herfstachtige en natte
dag, waarbij er 13 mm werd opgevangen. Er stond veel wind en van tijd tot tijd
viel er wat lichte motregen die in de middag overging in regen. De zon kwam er
niet aan te pas. Op de eerste dag van 2018 zakte de temperatuur terug tot onder
de 10 graden. De dag begon nog droog, maar in de loop van de middag begon het
te regenen en dat hield aan tot in de nacht naar 2 januari.
2016-2017
In
2016 verliep de overgang naar 2017 in een nevelige toestand, net als in 2021.
De hele Oudejaarsdag was het mistig en koud met maximaal 2 graden. Tijdens het
vuurwerk zakte het kwik onder het vriespunt en was er nog steeds sprake van
mist. Op Nieuwjaarsdag bleef het grijs en nevelig. In de middag loste het op,
maar toen passeerde een dooifront wat resulteerde in ijzel op het einde van de
middag. In de avond ging dat nog even door, gevolgd door sneeuwbuien overgaand
in motregen. De zon hebben we tijdens deze twee dagen dan ook niet gezien.
2015-2016
De
jaarwisseling daarvoor was een stuk zachter met bijna 11 graden op Oudejaarsdag
2015 en 7 graden op Nieuwjaarsdag 2016. Het was prima weer met op beide dagen
enkele uren zonneschijn en het bleef droog. De eerste dag van het nieuwe jaar
begon met mist, maar die loste snel op. In de avond was het bewolkt geworden
als voorbode voor de neerslag die de dagen erna zou vallen.
2014-2015
In
2014-2015 hadden we een koude, maar droge jaarwisseling. Toen om middernacht
het vuurwerk de lucht in ging lag de temperatuur net boven het vriespunt. Dat
kwam vooral door flinke opklaringen, waardoor het kon afkoelen. In de vroege
ochtend van 1 januari 2015 vroor het uiteindelijk -0,9°C in Tilburg. Vervolgens
kregen we een prachtige Nieuwjaarsdag voorgeschoteld, waarbij de zon de
overhand had, maar met bewolking eindigde. Bij dit alles werd het zo’n 4 tot 5
graden en het bleef droog.
2013-2014
Twaalf
jaar geleden was het bewolkt en nat toen de jaarwisseling van 2013-2014
plaatsvond. Daarbij was het een graad of 5. In de ochtend klaarde het op en
bleef het droog tot het einde van de middag. Tussendoor was er veel ruimte voor
de zon en liep het kwik nog op tot 10,0°C op de eerste dag van 2014. Tegen de
avond begon het te regenen die overging in buien.
2012-2013
In
2013 liep het kwik op Nieuwjaarsdag naar 8 graden en was het tijdens de
jaarwisseling licht wisselvallig. Op het einde van de middag klaarde het pas op
en scheen de zon nog ruim een uur. Een dag eerder werd 2012 afgesloten met een
bewolkte 31 december, waarbij het meer dan 10 graden werd.
2011-2012
De
jaarwisseling van 2011-2012 gaf destijds een nieuw neerslag- en warmterecord.
Zowel op Oudejaarsdag als op Nieuwjaarsdag viel er geregeld wat motregen. Op de
eerste dag van 2012 ging deze op het einde van de middag over in regen, regen
en nog eens regen. Op vele weerstations werd het de natste Nieuwjaarsdag ooit.
In Berkhout viel 35,5 mm en langs de kustgebieden viel meer dan 20 mm. Met deze
neerslag werd ook zeer warme lucht aangevoerd, waardoor 1 januari 2012 in De
Bilt toen de warmste Nieuwjaarsdag ooit werd sinds 1901. In De Bilt werd het
12,9°C en in Tilburg 13,2°C. Op veel plaatsen in Brabant werd het nog warmer,
maar werd de 14 graden net niet gehaald. In Westdorpe en Ell lukte dat wel met
ieder 14,1°C.
2010-2011
Oudejaarsdag
2010 was een troosteloze dag met typisch dooiweer. De gehele dag was er sprake
van motregen en in de avond gevolgd door mist met zicht tot 200 meter. Tijdens
de jaarwisseling liep het zicht zelfs terug tot plaatselijk 50 meter. Het kwik
schommelde rond het vriespunt en dat maakte het wel gevaarlijk op de wegen. De
temperatuur liep op de eerste dag van 2011 overdag nog op naar een graad of 5.
2009-2010
De
jaarwisseling van 2009-2010 verliep in winterse sferen. De gehele dag van
Oudjaar bleef het kwik onder het vriespunt en was er sprake van een ijsdag. Ook
op Nieuwjaarsdag was daar in het midden van Brabant nog sprake van. De dag van
31 december 2009 was dan ook prachtig. De hele dag scheen de zon. Zodra de zon
op het einde van de middag onderging ontstond er mist en nevel. Dat hebben we
de gehele avond en nacht gehouden zodat de jaarwisseling in wat nevelige sferen
plaatsvond en dan heb ik het niet over de drank. Daarnaast was het ijskoud,
want het kwik lag in de nacht tussen de -7 en -8 graden! Later nam de bewolking
toe en viel er wat motsneeuw waar 2010 dan ook mee begon.
2008-2009
Alhoewel
er 17 jaar geleden geen records werden gebroken, was Oudejaarsdag in 2008 één
van de koudste ooit. Vooral in delen van Drenthe vroor het overdag zelfs matig,
met de hele dag temperaturen rond -6 graden. Maar ook in de Noordoostpolder en
in Overijssel was het koud. Pas toen de mist later in de avond verscheen werd
het op veel plaatsen ineens minder koud en steeg het kwik nog enkele graden. De
laatste keer dat het zo koud was overdag in Nederland was begin januari in
2003. Het was toen nog een tikkeltje kouder met een 24-uurs gemiddelde van
-9,6°C in het noordoosten van het land en -4,1°C op Texel. Ook in 1997, de
laatste Elfstedenwinter, vroor het op een aantal dagen matig en bleef het soms
midden op de dag nog 10 graden vriezen.
2007-2008
In
2007 verliep Oudejaarsdag nat met in de ochtend en middag enkele buien bij een
graad of 6. Door alle nattigheid was er zoveel vocht ontstaan dat in de avond
nevel en mist ging ontstaan. Na het vuurwerk werd het zicht beperkt tot 100
meter en door smogvorming zelf beperkt tot 10 meter. Vervolgens bleef de mist
tot in de middag van Nieuwjaarsdag hangen en werd het nog geen 4 graden.
2006-2007
De
laatste dag van 20006 was onstuimig en somber, waarbij er enkele buien vielen. Naast
alle wind gingen de buien op 1 januari 2007 ook gepaard met hagel en werd er
ook zeer zachte lucht aangevoerd. De thermometer liet op Oudejaarsdag 13,2°C en
op Nieuwjaarsdag 12,7°C aanwijzen.
2005-2006
tot en met 2000-2001
In
2005 kregen we op Oudejaarsdag een heus Weeralarm doordat we precies in de
overgangsfase zaten van koud naar zacht weer welke gepaard ging met sneeuw en
ijzel. In 2003 hield de Nieuwjaarsnacht dezelfde weersomslag in. Het ging
steeds harder waaien en omdat het kwik in die nacht al onder het vriespunt dook
voelde het extra koud aan. Zowel op Nieuwjaarsdag en de dagen erna kwam de
temperatuur overdag niet meer boven het vriespunt uit en kregen we een reeks
ijsdagen. Ook was de bewolking op 1 januari 2004 zo dik geworden dat daar
sneeuw uitviel, vooral in het westen van Brabant. In 2000 en 2001 verliep de
jaarwisseling eveneens met winterse trekjes. We begonnen in de Oudejaarsnacht
met ijzel, maar deze ging vrij snel over in regen en dat bleef het ook doen de gehele
Nieuwjaarsdag met 13 mm aan neerslag tot gevolg. Het jaar daarop (2001-2002)
was het echt winters; op 30 december begon het al flink te sneeuwen en dat
leverde een sneeuwdek op van 3 cm en dat witte tapijt bleef toen tot 6 januari
liggen. Zowel op Oudejaarsavond als op Nieuwjaarsdag viel daarbij ook nog eens
wat lichte sneeuw. Tijdens de jaarwisseling was het koud met –1,7°C en op 1
januari 2002 bleef het in Tilburg zelfs de gehele dag vriezen.
De
jaarwisseling is meestal kouder dan de kerstdagen: gemiddeld over een periode
van meer dan vijftig jaar is de eerste januari ongeveer een graad kouder dan
Eerste kerstdag. Maar in 2004 was dat anders: met de kerstdagen van 2003 werd
het toen gemiddeld 4 graden in onze regio, maar op 1 januari 2004 zaten we in
de zachte lucht met 8 tot 9 graden en werd het dus vier graden warmer! De
jaarwisseling van negentien jaar geleden was nog uitzonderlijker met hetzelfde
principe: hogere kwikstanden met Nieuwjaar. Tijdens de kerstdagen van 2006 werd
het namelijk gemiddeld een graad of 4 en toen werd het met Nieuwjaarsdag ruim
3x zoveel! Namelijk 12 tot 13 graden en zo’n groot verschil is toch bijzonder.
Alhoewel het in 2021 nog erger was: 4 tot 5x warmer.
KOUD
Van alle nieuwjaarsdagen sinds 1901 waren er in De Bilt 55 vorstdagen, wat
betekent dat de laagste temperatuur van die dag onder nul ligt. De laatste keer
dat dit gebeurde was in 2021 met -3,5°C en in 2020 toen het in De Bilt -0,2°C
werd. Zes keer was er strenge vorst van meer dan 10 graden onder nul, waarvan
de koudste op 1 januari 1979 was met een diepvriestemperatuur van -16,9°C. In
Leeuwarden werd het toen -19,3°C. Op 20 nieuwjaarsdagen bleef het de hele dag
vriezen, de zogenaamde ijsdagen en dat maakten De Bilt voor het laatst mee in
1997 toen de thermometer op 1 januari in de middag -7,3°C aanwees. Het bleek
zelfs de koudste Nieuwjaarsdag sinds 1901 te zijn. Plaatselijk bleef het
overdag streng vriezen; in Maastricht en Twenthe was de hoogste
middagtemperatuur op deze nieuwjaarsdag respectievelijk -12,3°C en -11,5°C!
Het
bijzondere aan de jaarwisseling van 1996-1997 was de windchill ofwel de
gevoelstemperatuur. Door de snijdende oostenwind werd voor het gevoel een
temperatuur van –17 tot –20 graden gemeten in De Bilt en in het noordoosten van
het land zelfs –25 graden. Heel uitzonderlijk was de jaarwisseling van
1978-1979. Op Oudejaarsdag blies een stormachtige wind, ijzig koude lucht naar
ons land. Het koufront ging zuidwaarts vergezeld van een sneeuwstorm en een
temperatuurdaling tot -10 à -15 graden in de middag. De eerste dag van het
nieuwe jaar begon in het noorden met 19 graden vorst en de hele dag bleef het
overal 5 tot 10 graden vriezen. Een ijskoud begin dus van 1979. De sneeuwstorm
waarmee 1978 afsloot was de zwaarste sinds 30 december 1962, toen ook veel
wegen onbegaanbaar waren door sneeuwduinen tot drie meter hoogte. Op
Oudejaarsdag 1962 stak opnieuw een harde oostenwind op, waardoor de sneeuw nog
meer ging stuiven en wegen versperde. Op Nieuwjaarsdag 1963 kwam de temperatuur
in de Bilt niet hoger dan –5°C, het begin van één van de koudste maanden van de
eeuw. Oudejaarsdag was in De Bilt sinds 1901 het koudst in 1923 (-16,9°C) en in
1908 (-16,1°C).
Sneeuw,
ijzel, regen, mist of storm hebben met de jaarwisseling de laatste jaren steeds
aanleiding gegeven tot grote problemen. Nieuwjaarsdag 1993 begon met zeer
dichte mist, smog en spiegelgladde wegen door aanvriezende mist. Het jaar 1993
eindigde met zware regen, die enorme overstromingen veroorzaakte en 1995 begon
bijzonder slecht met zware sneeuwbuien, hevige windstoten, onweer en gladde
wegen waarop zich talrijke aanrijdingen voordeden. Ook het jaar daarop waren de
wegen met de jaarwisseling spiegelglad door ijzel.
Tenslotte
wens ik iedereen een weergaloze jaarwisseling en een wervelend gezond 2026! Let
goed op elkaar en blijf gezond en denk vooral aan onze huisdieren bij het
afsteken van het vuurwerk. Ook al hebben Berkel-Enschot, Udenhout, Biezenmortel
en Tilburg een vuurwerkverbod.