Weernieuws: Kerstweer 2025

Dit jaar krijgen we een ijskoude kerst voorgeschoteld net als in 2021. Op beide dagen vriest het in de ochtend licht tot matig en overdag liggen de temperaturen rond het vriespunt. Daarbij staat een matige tot vrij krachtige wind die de gevoelstemperaturen in de ochtend naar de -10 graden zal brengen en overdag naar de -6 graden. Brrrrr. En dan te bedenken dat de zon vooral op Eerste kerstdag in volle kracht zal schijnen. 

Vorig jaar was dat wel anders toen we een sombere kerst 2024 beleefden en we de zon helemaal niet zagen. Dit ging in de ochtenduren gepaard met mist die overging  in lichte motregen. Van vorst was geen sprake en in de middag werd het 8 tot 9 graden. Wat een verschil met dit jaar. 

KERSTWEER 2023 - recordwarm

Twee jaar geleden werden warmterecords gebroken met kerst. Het begon al met de warmste Eerste kerstdag ooit waargenomen. Gemiddeld over 24 uur kwamen we uit op 12,0°C en deze werd waargenomen in Westdorpe. Hiermee werd het record uit 1983, met op 25 december een gemiddelde van 11,4°C en geregistreerd in Volkel, naar de tweede plaats verdreven. Het was overal zeer zacht, want op maar liefst negen stations werd dit record gebroken. Ook in onze regio, want Gilze-Rijen, Tilburg en Berkel-Enschot kwamen allemaal uit op gemiddeld 11,6°C. Maar dat is nog niet alles, want kijken we naar zowel Eerste als Tweede kerstdag samen dan werd kerst 2023 zelfs de op één na warmste ooit waargenomen. De Bilt zag het op de 25e namelijk 12,5°C worden en een dag later 11,3°C. Gemiddeld over die kerstdagen is dat 11,9°C. Eerste kerstdag was in Berkel-Enschot regenachtig bij 12,8°C, maar Tweede kerstdag gaf opklaringen in de ochtend en was het de hele dag droog bij 11,1°C. Laat op de avond ging de temperatuur van Tweede kerstdag flink onderuit en begon het zelfs te vriezen. Zoals in Eelde (-0,5°C) en in Deelen (-0,2°C). Oorzaak waren de opklaringen die we in onze regio in de ochtend hadden gekregen en die langzaam naar het noorden trokken. 

KERSTWEER 2011-2022

Ook in 2022 was het een groene kerst. Temperaturen lagen op beide dagen zo rond de 10 graden en de vorst bleef achterweg. Daarbij verliep Eerste kerstdag nat en regende het tot in de avond wat bijna 9 mm opleverde. Een dag later bleef, het op een enkel buitje na, droog. Daarbij zagen we in de middag zelfs nog opklaringen verschijnen en scheen de zon in totaal bijna twee uur. In 2021 was de kerst winters. Precies tijdens de kerstdagen stroomde vanuit het noordoosten namelijk koude lucht het land binnen. De hoogste temperatuur werd op Eerste kerstdag dan ook niet overdag gemeten, maar al in de kerstnacht: Berkel-Enschot noteerde 5,9°C en zakte overdag op 25 december naar 1 tot 2 graden. Daarna daalde de temperatuur alleen maar. In de avond dook de temperatuur zelfs onder het vriespunt en tegen middernacht werd de laagste temperatuur van die dag gemeten en dat was -1,9°C. Ondertussen nam de wind overdag flink toe, waardoor het ijs en ijskoud werd. De gevoelstemperaturen lagen ’s avonds in Midden-Brabant op -6 graden, maar in het noordoosten waar het al matig vroor kwam deze op sommige plaatsen al op -12 graden uit. En in de nacht naar Tweede kerstdag werd het met die wind nog kouder tot -15 graden! Het KNMI gaf dan ook een weerwaarschuwing uit in die regio voor extreme kou. In de weerhut zakte de temperatuur in Nieuw-Beerta tot -8,7°C en daarmee was het de laagste temperatuur van december 2021. En voor dat weerstation is het op twee na laagste minimumtemperatuur op 26 december ooit gemeten sinds 1950. In Tilburg vroor het ook, maar tot maximaal -3 graden. Een ijskoud begin dus van Tweede kerstdag en vooral in het noorden van het land. De Waddeneilanden meldden op Tweede kerstdag om 10:00 uur nog een gevoelstemperatuur van -11 tot -12 graden. Zowel op Eerste als Tweede kerstdag bleef het in grote delen van Groningen, Drenthe en Friesland dan ook de hele dag vriezen. Daarbij was Eelde op 25 december de koudste plaats, waarbij het overdag niet warmer werd dan -1,8°C en een dag later bleef het kwik steken in Nieuw Beerta en Lauwersoog met ieder -1,0°C. Kortom, ijsdagen met kerst. 

Vijf jaar geleden kende kerst 2020 twee gezichten: een zonnige en droge Eerste kerstdag gevolgd door een sombere Tweede kerstdag met motregen overgaand in buien. Daarbij lagen de temperaturen op normale waarden voor de tijd van het jaar. In 2019 waren beide dagen somber en nat. De zon hadden we niet gezien en er viel neerslag. Op Eerste kerstdag viel er van tijd tot tijd buien. Hierdoor werd het zo vochtig dat in de nacht en ochtend van Tweede kerstdag mist ontstond. Deze ging over in laaghangende bewolking, gevolgd door regen in de avonduren wat in Berkel-Enschot nog 4 mm opleverde. Daarnaast was het zacht met bijna 10 graden op de 25e. Een dag later was het met 6 graden wat frisser. In 2018 keerde tijdens de kerstdagen het droge en koude weer terug. Want de dagen ervoor was het behoorlijk zacht. In Brabant werd bij de start van de winter de op één na warmste 21e december ooit geregistreerd met 13 tot 14 graden. Nu moesten we het doen met kwikstanden van 7 graden op Eerste kerstdag en slechts 4 graden een dag later. Daarbij vroor het in de ochtend op beide kerstdagen licht. Het bleef droog en de zon zagen we alleen op 25 december. Kerst 2017 liet een wisselend weerbeeld zien. Van een overwegend droge, zachte Eerste kerstdag gingen we naar een onstuimige en frisse Tweede kerstdag. Net als de twee jaren ervoor verliep de kerst zacht, waarbij op 25 december het kwik naar de 9 graden ging. Maar van zonneschijn was geen sprake. Een dag later was het een graad of 7 en kwam de zon in de loop van de ochtend al door. Het was voor het gevoel echter wel fris als gevolg van de stevige wind die waaide. In 2016 waren de kerstdagen eveneens onstuimig, grijs, nat en zacht. Met een stevige wind uit het zuidwesten werd namelijk zeer warme en vochtige lucht aangevoerd. In De Bilt en Tilburg werd het zelfs de op twee na warmste kerst ooit waargenomen met op Eerste en Tweede kerstdag respectievelijk 11,7°C en 11,8°C. Heel bijzonder is dat deze kwikstanden niet overdag werden gemeten, maar die van 25 december op het einde van de avond en die van 26 december aan het begin van de nacht. 

Het jaar daarvoor, in 2015, werd op 25 december officieel de hoogste maximumtemperatuur gemeten ooit sinds 1901. De Bilt noteerde op Eerste kerstdag een maximum van 14,0°C en op Tweede kerstdag 14,4°C. Op de tweede plaats staat 1997 met 12,8°C, gevolgd door 2023 met 12,5°C, 2016 met 11,7°C en 1974 toen het 11,5°C werd. December 2015 was al een lenteachtige maand en de warmste sinds 1706 en de kerstdagen deden daar ook aan mee. Het weerbeeld was verschillend op beide dagen. Op Eerste kerstdag was het somber en nat met wat lichte regen, maar een dag later was het droog en zonnig en scheen de zon 5 uur lang in Berkel-Enschot. Met temperaturen van 13,6°C en 14,6°C was het ook in onze regio de zachtste kerst ooit. 

In 2014 verliep Eerste kerstdag nat met een aantal buien in de middag. In de nacht naar de 26e vielen er opnieuw een paar, maar overdag bleef het droog. Met kwikstanden van 7 en een dag later van 5 graden was het een normale kerst. Op 27 december viel regen die in de nacht overging in sneeuw. Er viel zoveel sneeuw dat aan het begin van de avond in Berkel-Enschot een sneeuwdek van 11 cm werd gemeten. Net te laat dus om de kerstdagen van 2014 wit te laten verlopen. Vervolgens 2013, waarbij kerst precies tussen twee stormdepressies in viel. Daardoor was het zowel vóór als ná de kerstdagen onstuimig met veel regen en wind. We zagen het aan de barometer die in de nacht van 24 op 25 december daalde naar 983 hPa en dat is zeer laag. Maar tijdens de feestdagen zelf was het best aardig weer. Na de storm in de nacht van 23 op 24 december (IJmuiden meldde een zware storm, windkracht 10, en Vlieland had windstoten van orkaankracht met 119 km/u) was het uitwaaien richting kerstavond. Zowel op Eerste als Tweede kerstdag nam de wind steeds meer af en bleef het droog. Af en toe zagen we zon nog doorkomen en de temperaturen lagen tussen de 7 en 9 graden. Na de kerst kregen we de volgende storm over ons heen met veel regen en wind. In 2011 en 2012 overheerste de bewolking tijdens de kerstdagen, waaruit wat regen of een enkele bui viel en de temperaturen rond de 10 graden schommelden. De zon liet zich af en toe zien, maar het grijze weer had de overhand. In 2012 speelde de wind ook een rol en was matig tot vrij krachtig, vooral op Eerste kerstdag. Sinds 2010 zijn de kerstdagen allemaal normaal tot zacht verlopen, maar daarvoor was het koud. 

WITTE KERST

Wat een belevenis in 2010: een echte Witte Kerst en de mooiste ooit met 16 cm aan sneeuwdek bij een temperatuur van rond het vriespunt overdag. Die sneeuw viel overigens ruim een week van te voren. Berkel-Enschot registreerde in de avond van 19 december al 14 cm wat uitgroeide tot maximaal 16 in de ochtend van 24 december. Op 23 en 24 december sneeuwde het langdurig in vooral het zuidoostelijk deel van het land. Op veel plaatsen viel 5 tot soms ruim 10 cm sneeuw extra wat daar een sneeuwdek opleverde van 30 tot 40 cm! De stevige wind veroorzaakte plaatselijk stuifsneeuw en veel overlast. Kerst verliep in het grootste deel van het land wit. In De Bilt was het daarmee de 8e Witte Kerst sinds 1901. Nadeel was wel dat de grens tussen vorst en dooi tijdens de kerstdagen over het land pendelde wat leidde tot gladheid door ijzel en winterse buien. 

Net als in 2010 mocht 2009 ook een Witte Kerst bijschrijven, alleen was deze zeer omstreden. Het was ontzettend spannend of het toen ging lukken. Dat kwam niet alleen door de invallende dooi, maar vooral door het criteria waarop gemeten moesten worden. De meesten gingen ervan uit dat de waarnemingsperiode voor een Witte Kerst ligt tussen 7.00 uur op Eerste kerstdag en 19.00 uur op Tweede kerstdag. Indien dit inderdaad aangehouden zou worden dan zou het niet gehaald zijn. In ieder geval zeker niet in Berkel-Enschot, waar op het einde van middag sprake was van een gebroken sneeuwdek. De officiële criteria van het KNMI die geldt voor een Witte Kerst is dat alleen op beide kerstochtenden er een gesloten sneeuwdek moet zijn. In de ochtend van Tweede kerstdag lag er in onze regio nog een gesloten sneeuwdek van 1,5 cm. Aangezien daar op Eerste kerstdag ook al 6 cm lag, kon ook Berkel-Enschot in 2009 toch een Witte Kerst bijschrijven. Een mooie kerst was het echter niet in 2009. In de kerstnacht trad vooral in de noordoostelijke helft van het land gladheid op door ijzel. Op de ochtend van Eerste kerstdag werd het in vrijwel het hele land glad door opvriezing en sneeuw. Een gebied met sneeuwval trok op de ochtend van Eerste kerstdag over het land zodat velen wakker werden met sneeuw. Dat leverde opnieuw een aantal centimeters op. De sneeuw ging over in regen waarna het in een groot deel van het land geruime tijd regende (Tilburg 11 mm). Op Tweede kerstdag was het zonnig, maar gladheid in de ochtend zorgde opnieuw voor problemen. 

WARM

Rond de kerst treedt normaal gesproken een stijging van de temperatuur op, wat ook wel kerstdooiweer wordt genoemd. Zo was in 1977 de vooravond van kerst voorjaarsachtig met in ons land temperaturen van 15 à 16 graden. Meestal ligt de temperatuur op deze dagen tussen 5 en 10 graden en sinds 1901 werd het in De Bilt op de Eerste kerstdag achttien keer minstens 10 graden. Zoals in 2002 toen De Bilt op 25 december 11,1°C noteerde en een dag later werd het zelfs 11,2°C. In 2012 en 2011 was het respectievelijk 10,5°C en 10,6°C. De warmste Eerste kerstdag was die van 2015 toen het kwik naar de 14,0°C ging. De laatste keer was in 2023: 12,5°C. De op één na warmste Eerste kerstdag beleefden we in 1997 toen in De Bilt een temperatuur van 12,8°C werd gemeten; in Woensdrecht en Oost-Maarland werd het zelfs 14,5°C. Maar 2023 spande dus de kroon en werd kerstmis de allerwarmste ooit waargenomen met een gemiddelde over 24 uur van 12,0°C en deze werd waargenomen in Westdorpe. Hiermee werd het record uit 1983, met op 25 december een gemiddelde van 11,4°C en geregistreerd in Volkel, naar de tweede plaats verdreven. Het was overal zeer zacht, want op maar liefst negen stations werd dit record gebroken. Ook in onze regio, want Gilze-Rijen, Tilburg en Berkel-Enschot kwamen allemaal uit op gemiddeld 11,6°C. Maar dat is nog niet alles, want kijken we naar zowel Eerste als Tweede kerstdag samen dan werd kerst 2023 zelfs de op één na warmste ooit waargenomen. De Bilt zag het op de 25e namelijk 12,5°C worden en een dag later 11,3°C. Gemiddeld over die kerstdagen is dat 11,9°C. 

KOUD

Kerstdagen met vorst zijn in de minderheid: negen keer bleef het in De Bilt sinds 1901 op Eerste kerstdag de hele dag vriezen (voor het laatst in 1994), terwijl Tweede kerstdag veertien maal een zogenaamde ijsdag was. Zeven keer waren allebei de kerstdagen ijsdagen en dat gebeurde voor het laatst in 1970. Strenge vorst van minstens 10 graden vorst is in 60 jaar met kerst niet meer voorgekomen. De laatste keer gebeurde in 1964: in De Bilt werd het op Eerste en Tweede kerstdag respectievelijk -11,4°C en -12,2°C gemeten, maar overdag kwam het kwik boven nul uit. Bovendien viel toen 10 tot 15 centimeter sneeuw en voor het vierde achtereenvolgende jaar kon er met kerst op natuurijs geschaatst worden. Voor schaatsers was vooral 1961 fraai: na strenge vorst in de nacht bleef het op beide kerstdagen enkele graden vriezen bij zonnig weer en met weinig wind. Het ijs lag er goed bij. In 1938 ging Nederland met kerst massaal op de schaats: het vroor matig tot streng, de zon scheen volop en er lag een dik pak sneeuw. De temperatuur kwam toen in De Bilt op Tweede kerstdag niet hoger dan -4,6°C, de laagste middagtemperatuur ooit met kerst gemeten. In 2021 had De Bilt met -4,6°C de koudste nacht van Eerste kerstdag sinds 1996 toen het kwik zakte naar -6,7°C. 

NEERSLAG

Slecht weer was het op Eerste kerstdag 1947, toen viel in De Bilt 29 mm en een dag later nog eens 13. Tweede kerstdag 1985 viel totaal in het water met 36 mm regen in 17 uur tijd. Ook in 2022 en 2023 hadden we natte voeten. Vanaf het middaguur begon het drie jaar geleden te regenen en duurde tot in de avond. Dit leverde De Bilt nog 9 mm op. Twee jaar geleden was het helemaal kletsnat wat de hele dag gepaard ging met lichte (mot)regen. Dit leverde in De Bilt nog 17 mm op en Berkel-Enschot had 21,5 mm. Vanaf 1906 zijn in De Bilt slechts 30 Eerste kerstdagen droog verlopen. 

IJZEL

In 1994 was kerst voor het eerst in bijna tien jaar winters met 's ochtends matige vorst. Die kerst is de geschiedenis ingegaan als de Gladde Kerst. Vooral op de avond van Eerste kerstdag viel regen op een bevroren ondergrond (ijzel) waardoor de wegen ijsbanen werden. Zo'n spekgladde kerst hadden we ook in 1933, maar toen waren de gevolgen natuurlijk minder ernstig door weinig verkeer: uit de drie grote steden werden honderd ongevallen gemeld. Met kerst 1994 was het aantal ongevallen niet te tellen en vielen er twaalf doden en tientallen gewonden. De weinige sneeuw die met kerst 1995 viel gaf ook aanleiding tot verschillende ongevallen. 

ONWEER en LUCHTDRUK

In 1999 werden we in de kerstnacht wakker geschud door onweer met in totaal 12 donderslagen, waarbij de luchtdruk bijzonder laag was: 987 hPa. In de loop van Eerste kerstdag zakte deze nog verder weg tot 982 hPa. 

SNEEUW

In het jaar 2000 hadden we een perfect weerscenario voor de kerst: op kerstavond ging het lichtjes sneeuwen en dat ging bijna de gehele nacht door wat in de ochtend op Eerste kerstdag leidde tot een dun sneeuwlaagje van een halve centimeter. Daarna smolt de sneeuw op veel plaatsen weg, waardoor er tijdens die kerstdagen geen aaneengesloten sneeuwdek ontstond en dan mochten we ook niet spreken van een Witte Kerst. In 2001 viel op 24 december ook sneeuw; helaas was deze ’s avonds weer snel verdwenen. Maar twee dagen later, op Tweede kerstdag, was het raak: het sneeuwde de gehele dag wat resulteerde in een sneeuwdek van 4 cm! De laatste Witte Kerst, met op beide dagen een aaneengesloten sneeuwdek in De Bilt, maakten we in 2009 en 2010 mee; het was de zevende en achtste Witte Kerst sinds 1901. In 1985, 1986, 1993, 1995, 2000, 2001 en 2005 viel slechts op één van beide feestdagen sneeuw, die snel weer verdween. Vier jaar geleden viel er rondom Tilburg in de vroege ochtend van 25 december 2021 natte sneeuw wat geen sneeuwdek opleverde. Gelukkig liet ik op dat moment de honden uit en kon ik het allemaal waarnemen, want sneeuwval tijdens de kerstdagen blijft speciaal. In het oosten van Brabant en Limburg zorgde de sneeuwval nog wel voor een wit waasje op auto’s en gras. 

STORM

Net als een Witte Kerst, is ook een kerststorm vrij bijzonder. Sinds het begin van de metingen is het slechts zes keer tot een kerststorm gekomen, dat is minder vaak dan een Witte Kerst. In 1999 stormde het Eerste kerstdag op de Wadden en langs de westkust. Daarbij werden zeer zware windstoten gemeten van 115 km/u. De zwaarste kerststorm ooit hadden we in 1913. Op Tweede kerstdag werd in Vlissingen een volle windkracht 10 gemeten. In 2016 kwam het net niet tot storm. Wel stond op de Wadden een stormachtige wind (windkracht 8) en kwamen zware windstoten voor van 97 km/u. 

Tenslotte wens ik iedereen weergaloze kerstdagen toe!!

Weersverwachting deze week: 22-26 december 2025

 Overgang naar bitterkoude kerstdagen

 Afgelopen nacht hebben we de langste nacht beleefd van 2025 en dat betekent dat we vandaag te maken hebben met de kortste dag. Oorzaak is de stand van de zon die boven de Steenbokskeerkring staat. Voor het Noordelijk Halfrond begint dan de astronomische winter. In ons land is dat vanmiddag om precies 16:03 uur. Gisteren kregen we al te maken met een winters tafereel. De zaterdag begon namelijk met mist dit tot aan het begin van de middag bleef hangen. Hierdoor was het ook koud en had het plaatselijk in Brabant en Limburg in de vroege ochtenduren licht gevroren tot -0,7°C in Arcen. Aan de grond op tien centimeter hoogte, vroor het in heel onze provincie: Eindhoven -2,8°C, Volkel -2,6°C, Gilze-Rijen -1,4°C en Woensdrecht had nog -0,5°C. Vervolgens ging de mist over in laaghangende bewolking en bleef de temperatuur steken op een graad of 7. Dan te bedenken dat het afgelopen vrijdag nog bijna 14 graden werd…. De kou van gisteren werd echter niet doorgezet, want afgelopen nacht stroomde weer zachte lucht binnen. Van vorst was dan ook geen sprake meer. De temperatuur loopt op deze zondag nog verder op tot 13 graden. Dit gaat gepaard met zonneschijn en wat wolkenvelden. Oorzaak hiervan is een lagedrukgebied voor de kust van Frankrijk. Het blijft droog. 

Voor de komende week zal echter een hogedrukgebied boven Scandinavië de regie van het weer gaan overnemen. De wind draait naar het oosten tot noordoosten, waardoor er een koude stroming op gang komt die ons elke dag steeds koudere lucht zal brengen wat zal leiden tot bitterkoude kerstdagen. Maar zover is het nog niet. Op maandag trekt het lagedrukgebied bij Frankrijk zich terug, doordat het hogedrukgebied steeds sterker wordt. Hierdoor krijgen we te maken met hoge sluierbewolking waar de zon zoveel mogelijk doorheen zal schijnen. Met zo’n 7 tot 8 graden is het nog wel zacht. Tegelijkertijd zien we op de Atlantische Oceaan een ander hogedrukgebied liggen die in de loop van dinsdag een verbinding aangaat met het Scandinavische hogedrukgebied. De wind draait naar het noordoosten en de koude lucht komt nu echt goed op gang. In de ochtend kan het aan de grond al licht vriezen. Het weerbeeld valt wel tegen, want in de ochtend kan het wat nevelig zijn die wel eens lang kan blijven hangen. Als de zon doorkomt kan het nog 6 graden worden en anders is het een stuk frisser. Op woensdag is het zover en ontstaat er een enorm hogedrukgebied boven het noorden van Europa tot aan Rusland toe. Maar tevens zien we dat boven de Middellandse Zee depressies zich roeren die tegen het hogedrukgebied aandrukken. Het gevolg is dat de wind flink toeneemt en matig tot vrij krachtig wordt, kracht 4 tot 5. Op woensdag zal de thermometer maximaal zo’n 2 graden aanwijzen, maar de gevoelstemperatuur zal op -3 graden liggen. Die trend zet met de kerstdagen door, waarbij het ook nog eens steeds kouder wordt. In de nachten gaat het op neushoogte nu ook vriezen tot plaatselijk matige vorst. Het gevolg is een bitterkoude Eerste kerstdag. Want het kwik ligt overdag rond of zelfs onder het vriespunt en die combinatie met die wind zal het -5 tot -6 graden aanvoelen! Overigens gaat dit wel allemaal gepaard met alleen maar zonneschijn en dus is het eigenlijk prachtig winterweer. Tweede kerstdag geeft hetzelfde weerbeeld al neemt de wind dan wel iets af, maar liggen de kwikstanden nog steeds rond het vriespunt. In het weekeinde gaat het hogedrukgebied aan de wandel en zet koers richting IJsland. De wind draait nu meer naar het noorden tot noordoosten, maar neemt niet weg dat het koud blijft. Kortom, de astronomische winter is van start gegaan en dat zullen we merken. 

Prettige week!

Het Weernieuws: Winter begint

Terwijl de meteorologische winter al op 1 december van start is gegaan begint de astronomische winter morgen, 21 december, om precies 16:03 uur. Vorig jaar was dat ook op de 21e, maar twee jaar geleden was dat op 22 december. En soms gebeurt het zelfs nog een dag eerder, maar dan zullen we lang moeten wachten. Want pas in 2080, 2084, 2088, 2092 en 2096 begint het winterseizoen op 20 december. 

De verschillen in tijdstippen en soms ook data zijn het gevolg van het feit dat het kalenderjaar geen geheel aantal dagen telt én door het invoeren van een schrikkeldag. Zodra we het over astronomie hebben, hebben we over onze planeten en het heelal. De astronomische winter begint altijd als de zon loodrecht boven de Steenbokskeerkring staat en dus voor onze regio het laagst boven de horizon. De zon komt in Midden-Nederland dan op om ongeveer 08:46 uur en gaat om 16:30 uur in de middag weer onder. Deze astronomische winter zal overigens eindigen op 20 maart 2026 om 15:46 uur. Op dat moment staat de zon dan precies boven de evenaar en begint in die tijd van het jaar voor ons de lente.

Het begin van de winter betekent dus de kortste dag van het jaar, maar dat houdt niet in dat de zon dan het laatst opkomt en het vroegst ondergaat. Al vanaf 13 december gaat de zon namelijk al later onder en pas op 30 december blijft het 's ochtends het langste donker. Dat komt doordat de aardbaan rond de zon niet cirkelvormig is, waardoor de zon in de winter iets sneller beweegt dan in de zomer. Het gevolg is dat de zon nu dagelijks iets later door het zuiden gaat. Ook is de daglengte (het verschil in tijdstip van opkomst en ondergang van de zon) afhankelijk van de geografische breedte. Zo heeft Zuid-Frankrijk al op 9 december de vroegste zonsondergang en de meest late zonsopkomst op 3 januari.

De seizoensverschillen vinden hun oorzaak in de schuine stand van de as waar de aarde om draait. Hierdoor staat de zon op het Noordelijk Halfrond in de winter lager boven de horizon dan in de zomer. De zon beschrijft 's winters een kortere baan boven de horizon dan 's zomers en is vooral daardoor maar weinig uren zichtbaar.

Hoe noordelijker, hoe korter de zon boven de horizon staat. In het gebied ten noorden van de Poolcirkel is de zon in deze periode gedurende een paar maanden in het geheel niet zichtbaar. Zelfs binnen de grenzen van ons eigen land is dat verschil in daglengte al merkbaar: op de kortste dag van het jaar duurt de dag in het uiterste noorden Nederland ongeveer 20 minuten korter dan in het uiterste zuiden.

Om praktische redenen en volgens internationale afspraken gebruiken weerkundigen voor het berekenen van klimatologische gemiddelden een andere seizoensindeling. De Societas Meteorologica Palatina, een van de eerste internationale weerorganisaties onder leiding van de Duitse keurvorst Karl Theodor besloot in 1780 om steeds drie opeenvolgende kalendermaanden als één seizoen te beschouwen en dat is nog steeds zo. Zo kunnen de seizoenen over de jaren heen beter met elkaar vergeleken worden. Volgens de klimatologische indeling is de winter dus al op 1 december begonnen en duurt dit seizoen tot en met 28 februari 2026. We spreken hier dan ook van de meteorologische winter.

Weerspreuk van de week: 19-25 december 2025

 Als met St. Thomas (21 dec.) de dagen gaan lengen,

beginnen de nachten te strengen.

 

Motregen uit het noordoosten,

is een teken van droogte.

Weekendweersverwachting: 20-21- december 2025

Somber en druilerig, daarna kouder en kouder

Het blijft maar zacht voor de tijd het jaar. Temperaturen lagen afgelopen week dagelijks boven de 10 graden, behalve gisteren toen het kwik in Tilburg op 9,8°C bleef steken. Zowel dinsdag als op deze donderdag was het boterzacht. Op beide dagen werd het namelijk een graad of 13. In Twenthe werd het afgelopen dinsdag zelfs 14,3°C en zo warm is het op dat station op 16 december sinds 1901 nog nooit geweest. Vorige record stond daar op 14,1°C uit 1989. Toen werd het op die dag in Maastricht recordzacht met 16,4°C. Vandaag geen stationsrecords, want in het land werd het nergens warmer dan 13,4°C (Eindhoven). Hierdoor bleef het landelijk record van 18 december staan op 15,3°C en dat werd in 1987 in wederom de Limburgse hoofdstad waargenomen. En dan de somberheid van deze maand. In Berkel-Enschot staat het aantal zonuren tot en met vandaag op slechts 24 uur. Over de hele decembermaand mogen we in onze regio gemiddeld op 57 uren zonneschijn rekenen. En aangezien de dagen nog even korter worden ziet het er maar somber uit. Pas als op 21 december de astronomische winter begint krijgen we langzaam iets meer daglicht en dus wat meer ruimte voor zonneschijn. En tevens ziet het er naar uit dat er een einde komt aan het zachte en sombere weer. Richting de kerst zouden we wel eens in winterse sferen kunnen belanden met zonneschijn. 

Maar zover is het nog niet en krijgen we nog steeds een aantal zachte dagen voor de boeg en gaat het net als de afgelopen dagen op en neer. Dat wil zeggen dat we eerst een dag krijgen boven de 10 graden, dan weer er onder en dan weer er boven. Zo stijgt de temperatuur op vrijdag naar een graad of 11. In de komende nacht trekt een regenzone over die pas in de loop van de ochtend verdwijnt. Wat daarna resteert is veel bewolking bij een matige west tot zuidwestenwind. In het weekeinde stroomt op zaterdag wat minder zachte lucht binnen met als gevolg dat het kwik op zo’n 8 graden blijft steken. Daarbij is er alleen maar bewolking waar in de ochtenduren wat lichte regen uit kan vallen. Zondag wordt een druilerige dag als een warmtefront ons gaat passeren. Dit gaat gepaard met lichte regen of motregen. Temperatuur gaat weer omhoog richting de 11 graden. Op die dag staat de zon om precies 16:03 uur boven de Steenbokskeerkring en dat betekent dat bij ons de astronomische winter van start gaat. En dat zullen we vanaf maandag gaan merken. 

Na het weekeinde draait de wind namelijk naar het oosten, waarmee koude lucht wordt aangevoerd. Vervolgens wordt het daarna kouder en kouder wat uitdraait op middagtemperaturen van rond het vriespunt met de kerstdagen! Oorzaak is een hogedrukgebied boven Scandinavië die steeds krachtiger wordt. Op maandag halen we de 10 graden niet meer en op dinsdag is het nog maar een graad of 6. Ook de nachten worden kouder en aan de grond kan het dan licht gaan vriezen. Vanaf woensdag wordt het voor gevoel allemaal nog kouder omdat de wind begint aan te trekken en matig wordt, kracht 4. Op kerstavond en de daarop volgende kerstnacht is het bibberen geblazen en zul je echt een winterjas aan moeten, inclusief ijsmuts. Op Eerste kerstdag komt de kersttrui nu echt van pas, want overdag liggen de temperaturen rond het vriespunt, maar voor het gevoel zal het door de stevige wind de hele dag vriezen. Brrrrr. Voor wat betreft het weerbeeld schijnt op maandag veelvuldig de zon, is het op dinsdag bewolkt en krijgen we op woensdag een afwisseling van wolken en zonneschijn. Op al die dagen blijft het droog. Dat geldt ook voor de beide kerstdagen die met veel zonneschijn zullen verlopen, maar wel koud. 

Prettig weekend!

Weersverwachting deze week: 15-19 december 2025

 De donkere dagen voor kerst

Ondanks de hoge temperaturen in deze maand, waarbij we tot nu toe zowel overdag al ’s nachts 3 graden boven normaal zitten, kan het in de nachten nog flink afkoelen. Afgelopen donderdagochtend dook de temperatuur in Ell zelfs onder het vriespunt met -0,2°C. Aan de grond vroor het in Twenthe -2,5°C, Ell -1,8°C en in Volkel -1,2°C. Een dag later was het bijna raak in Volkel waar het kwik in de weerhut, op anderhalve meter, bleef steken op 0,0°C. Tja, en dan gisteren waar de laagste temperaturen niet in de ochtend, maar in de avond werden gemeten. ’s Morgensvroeg lag de temperatuur namelijk op een graad of 9 en steeg in de middag door naar 11 graden. Na alle bewolking klaarde het in de middag op en zagen we de zon bijna drie uur schijnen. In de avond begon het stevig af te koelen en ontstond rond 19:00 uur mist die tot na middernacht bleef hangen. Hierdoor werd het ineens ook kouder en werd de laagste temperatuur van de dag bereikt, waarbij het in Deelen, Woensdrecht, Gilze-Rijen en Eindhoven tot vorst kwam. Het koudste werd het in onze regio met -1,2°C in Gilze-Rijen. Aan de grond was het met -3,7°C in Woensdrecht flink wat kouder, gevolgd door -3,4°C in Gilze-Rijen. Vliegveld Eindhoven had -2,7°C, Twenthe -2,4°C en Volkel -2,2°C. Kortom, in heel Brabant heeft het op zaterdagavond op tien centimeter hoogte gevroren! 

Vanochtend brandde de zon alle neveligheid weg, maar al snel kwam alweer bewolking opzetten en dat houden we de hele dag. Met zo’n 8 graden in de middag zitten we bijna op normale waarden voor half december. In de komende nacht breekt de bewolking, waardoor de maandag stralend van start gaat met alleen maar zonneschijn. In de loop van de dag wordt deze afgewisseld met wat hoge bewolking. Doordat de wind uit het zuiden komt houden we de aanvoer van zachte lucht en komt de temperatuur weer in de dubbele cijfers terecht. Oorzaak is een hogedrukgebied boven het zuidoosten van Europa en depressies bij IJsland, waarbij die laatste zich tot aan de kust van Frankrijk heeft uitgebreid. De wind neemt toe en wordt matig, kracht 3 tot 4. Vanaf dinsdag keert het grijze en sombere weer terug dat tot in het weekeinde aanhoudt, met uitzondering van de donderdag. Op die donderdag zien we namelijk dat het hogedrukgebied terrein probeert te winnen en als dat lukt gaan we eindelijk de zon weer eens zien. Op dinsdag en woensdag daarentegen zitten we op de scheidingslijn van deze weersystemen waar op woensdag uit die bewolking wat druppels kunnen vallen. Op vrijdag gebeurt precies hetzelfde en kan er iets meer neerslag vallen, maar veel stelt het allemaal niet voor. Doordat we maar niet uit die zuidelijke stroming vandaag komen blijft het zacht van zo’n 10 graden. Op dinsdag kan het zelfs een graad of 12 worden. 

In de loop van het weekeinde komt er boven Frankrijk een depressie te liggen en blijft daar tot en met de kerstdagen. De wind draait van het zuiden naar het oosten tot zuidoosten, waardoor minder zachte lucht onze kant op kan komen. Vervolgens zien we hogedrukgebieden op de Atlantische Oceaan kans om richting Scandinavië te trekken en daar met de kerstdagen arriveren. De wind draait naar het oosten tot noordoosten en dan duikelen de temperaturen naar beneden. Aan de grond kan het gaan vriezen. Op 24 december zien we op de weerkaarten nog steeds een depressie ten zuiden van ons liggen die steeds dichterbij komt. Dit kan dan wat neerslag opleveren, maar of het sneeuw wordt is nu nog niet te zeggen. Maar dat er een winterse prik komt rond de kerstdagen is aanwezig. 

Prettige week!