Als met St. Thomas (21 dec.) de dagen gaan lengen,
beginnen de nachten te
strengen.
Motregen uit het
noordoosten,
Als met St. Thomas (21 dec.) de dagen gaan lengen,
beginnen de nachten te
strengen.
Motregen uit het
noordoosten,
Somber en druilerig, daarna kouder
en kouder
Het blijft maar zacht voor de tijd het jaar. Temperaturen lagen afgelopen week dagelijks boven de 10 graden, behalve gisteren toen het kwik in Tilburg op 9,8°C bleef steken. Zowel dinsdag als op deze donderdag was het boterzacht. Op beide dagen werd het namelijk een graad of 13. In Twenthe werd het afgelopen dinsdag zelfs 14,3°C en zo warm is het op dat station op 16 december sinds 1901 nog nooit geweest. Vorige record stond daar op 14,1°C uit 1989. Toen werd het op die dag in Maastricht recordzacht met 16,4°C. Vandaag geen stationsrecords, want in het land werd het nergens warmer dan 13,4°C (Eindhoven). Hierdoor bleef het landelijk record van 18 december staan op 15,3°C en dat werd in 1987 in wederom de Limburgse hoofdstad waargenomen. En dan de somberheid van deze maand. In Berkel-Enschot staat het aantal zonuren tot en met vandaag op slechts 24 uur. Over de hele decembermaand mogen we in onze regio gemiddeld op 57 uren zonneschijn rekenen. En aangezien de dagen nog even korter worden ziet het er maar somber uit. Pas als op 21 december de astronomische winter begint krijgen we langzaam iets meer daglicht en dus wat meer ruimte voor zonneschijn. En tevens ziet het er naar uit dat er een einde komt aan het zachte en sombere weer. Richting de kerst zouden we wel eens in winterse sferen kunnen belanden met zonneschijn.
Maar zover is het nog niet en krijgen we nog steeds een aantal zachte dagen voor de boeg en gaat het net als de afgelopen dagen op en neer. Dat wil zeggen dat we eerst een dag krijgen boven de 10 graden, dan weer er onder en dan weer er boven. Zo stijgt de temperatuur op vrijdag naar een graad of 11. In de komende nacht trekt een regenzone over die pas in de loop van de ochtend verdwijnt. Wat daarna resteert is veel bewolking bij een matige west tot zuidwestenwind. In het weekeinde stroomt op zaterdag wat minder zachte lucht binnen met als gevolg dat het kwik op zo’n 8 graden blijft steken. Daarbij is er alleen maar bewolking waar in de ochtenduren wat lichte regen uit kan vallen. Zondag wordt een druilerige dag als een warmtefront ons gaat passeren. Dit gaat gepaard met lichte regen of motregen. Temperatuur gaat weer omhoog richting de 11 graden. Op die dag staat de zon om precies 16:03 uur boven de Steenbokskeerkring en dat betekent dat bij ons de astronomische winter van start gaat. En dat zullen we vanaf maandag gaan merken.
Na het weekeinde draait de wind namelijk naar het oosten, waarmee koude lucht wordt aangevoerd. Vervolgens wordt het daarna kouder en kouder wat uitdraait op middagtemperaturen van rond het vriespunt met de kerstdagen! Oorzaak is een hogedrukgebied boven Scandinavië die steeds krachtiger wordt. Op maandag halen we de 10 graden niet meer en op dinsdag is het nog maar een graad of 6. Ook de nachten worden kouder en aan de grond kan het dan licht gaan vriezen. Vanaf woensdag wordt het voor gevoel allemaal nog kouder omdat de wind begint aan te trekken en matig wordt, kracht 4. Op kerstavond en de daarop volgende kerstnacht is het bibberen geblazen en zul je echt een winterjas aan moeten, inclusief ijsmuts. Op Eerste kerstdag komt de kersttrui nu echt van pas, want overdag liggen de temperaturen rond het vriespunt, maar voor het gevoel zal het door de stevige wind de hele dag vriezen. Brrrrr. Voor wat betreft het weerbeeld schijnt op maandag veelvuldig de zon, is het op dinsdag bewolkt en krijgen we op woensdag een afwisseling van wolken en zonneschijn. Op al die dagen blijft het droog. Dat geldt ook voor de beide kerstdagen die met veel zonneschijn zullen verlopen, maar wel koud.
Prettig
weekend!
De donkere dagen voor kerst
Ondanks de hoge temperaturen in deze maand, waarbij we tot nu toe zowel overdag al ’s nachts 3 graden boven normaal zitten, kan het in de nachten nog flink afkoelen. Afgelopen donderdagochtend dook de temperatuur in Ell zelfs onder het vriespunt met -0,2°C. Aan de grond vroor het in Twenthe -2,5°C, Ell -1,8°C en in Volkel -1,2°C. Een dag later was het bijna raak in Volkel waar het kwik in de weerhut, op anderhalve meter, bleef steken op 0,0°C. Tja, en dan gisteren waar de laagste temperaturen niet in de ochtend, maar in de avond werden gemeten. ’s Morgensvroeg lag de temperatuur namelijk op een graad of 9 en steeg in de middag door naar 11 graden. Na alle bewolking klaarde het in de middag op en zagen we de zon bijna drie uur schijnen. In de avond begon het stevig af te koelen en ontstond rond 19:00 uur mist die tot na middernacht bleef hangen. Hierdoor werd het ineens ook kouder en werd de laagste temperatuur van de dag bereikt, waarbij het in Deelen, Woensdrecht, Gilze-Rijen en Eindhoven tot vorst kwam. Het koudste werd het in onze regio met -1,2°C in Gilze-Rijen. Aan de grond was het met -3,7°C in Woensdrecht flink wat kouder, gevolgd door -3,4°C in Gilze-Rijen. Vliegveld Eindhoven had -2,7°C, Twenthe -2,4°C en Volkel -2,2°C. Kortom, in heel Brabant heeft het op zaterdagavond op tien centimeter hoogte gevroren!
Vanochtend brandde de zon alle neveligheid weg, maar al snel kwam alweer bewolking opzetten en dat houden we de hele dag. Met zo’n 8 graden in de middag zitten we bijna op normale waarden voor half december. In de komende nacht breekt de bewolking, waardoor de maandag stralend van start gaat met alleen maar zonneschijn. In de loop van de dag wordt deze afgewisseld met wat hoge bewolking. Doordat de wind uit het zuiden komt houden we de aanvoer van zachte lucht en komt de temperatuur weer in de dubbele cijfers terecht. Oorzaak is een hogedrukgebied boven het zuidoosten van Europa en depressies bij IJsland, waarbij die laatste zich tot aan de kust van Frankrijk heeft uitgebreid. De wind neemt toe en wordt matig, kracht 3 tot 4. Vanaf dinsdag keert het grijze en sombere weer terug dat tot in het weekeinde aanhoudt, met uitzondering van de donderdag. Op die donderdag zien we namelijk dat het hogedrukgebied terrein probeert te winnen en als dat lukt gaan we eindelijk de zon weer eens zien. Op dinsdag en woensdag daarentegen zitten we op de scheidingslijn van deze weersystemen waar op woensdag uit die bewolking wat druppels kunnen vallen. Op vrijdag gebeurt precies hetzelfde en kan er iets meer neerslag vallen, maar veel stelt het allemaal niet voor. Doordat we maar niet uit die zuidelijke stroming vandaag komen blijft het zacht van zo’n 10 graden. Op dinsdag kan het zelfs een graad of 12 worden.
In de loop van het weekeinde komt er boven Frankrijk een depressie te liggen en blijft daar tot en met de kerstdagen. De wind draait van het zuiden naar het oosten tot zuidoosten, waardoor minder zachte lucht onze kant op kan komen. Vervolgens zien we hogedrukgebieden op de Atlantische Oceaan kans om richting Scandinavië te trekken en daar met de kerstdagen arriveren. De wind draait naar het oosten tot noordoosten en dan duikelen de temperaturen naar beneden. Aan de grond kan het gaan vriezen. Op 24 december zien we op de weerkaarten nog steeds een depressie ten zuiden van ons liggen die steeds dichterbij komt. Dit kan dan wat neerslag opleveren, maar of het sneeuw wordt is nu nog niet te zeggen. Maar dat er een winterse prik komt rond de kerstdagen is aanwezig.
Prettige
week!
VRIJ ZACHT en NAT
De herfst van 2025 gaat de boeken in als zacht en nat met een vrijwel normale aantal uren. Daarnaast kregen we te maken met de eerste vorst en de eerst sneeuwvlokken van het seizoen en ook nog eens met drie herfststormen.
TEMPERATUUR
Met in De Bilt een gemiddelde etmaaltemperatuur van 11,6°C tegen een langjarig gemiddelde van 10,9°C was de herfst zeer zacht en tevens goed voor een gedeelde achtste plek in de lijst met zachtste herfstseizoenen samen met 2024 en 2021. Ook alle drie de afzonderlijke herfstmaanden waren zachter dan normaal, al was het verschil in september niet groot; met een gemiddelde etmaaltemperatuur van 15,0°C in De Bilt tegen 14,7°C normaal. In oktober en november waren de verschillen groter; met een gemiddelde temperatuur over 24 uur van 12,0°C tegen 10,9°C en van 7,8°C tegen 7,0°C respectievelijk. De laatste jaren verliep de herfst steeds warmer dan normaal. De hele top-10 bestaat namelijk uit de herfst van de 21e eeuw en bovenaan staat de herfst van 2006 met 13,6°C. In 2023 was het gemiddeld 12,8°C en dat was goed voor een tweede plaats. In Berkel-Enschot kwam de gemiddelde etmaaltemperatuur uit op 12,2°C tegen normaal 12,0°C. Goed voor een gedeelde 10e plaats samen met 2001. Dit keer werd het in deze herfst overdag gemiddeld 15,9°C (en dat is normaal) en ’s nachts werd het gemiddeld 8,4°C tegen normaal 8,1°C.
Het herfstseizoen opende met warm weer. Tot en met 8 september steeg de temperatuur namelijk elke dag tot boven 20 graden. Daarbij werd het op de 7e de warmste herfstdag van het seizoen. In De Bilt werd het met 26,4°C zomers warm en in Westdorpe en Woensdrecht zelfs tropisch: 30,7°C en 30,0°C. Dit waren direct al de hoogste temperaturen van de herfst. Het leverde zelfs de warmste 7e september op. Althans, als we kijken naar de huidige stations. Want in 1911 werd het in Sittard namelijk met 31,6°C nog warmer. Helaas bestaat dat station niet meer. De rest van september had lagere temperaturen, totdat we een zomerse opleving kregen rond 19 september. Zo registreerde De Bilt nog een zomerse waarde van 25,3°C; in het zuiden was het ruim 28 graden. Berkel-Enschot en Tilburg hadden zelfs 29,0°C.
In oktober volgde wat afkoeling, want in De Bilt kwam het niet meer tot warme dagen met temperaturen van minstens 20 graden. Het koelde zo sterk af dat op 3 oktober de temperatuur bleef hangen van 13,8°C in De Bilt tot 13,1°C in Stavoren. Daarmee kwam een eind aan een periode van 132 dagen, waarin de temperatuur in De Bilt steeg naar 15 graden en meer. Landelijk gezien moesten we wachten tot de 18e toen nergens in het land de 15 graden meer werd gehaald. Hoek van Holland en Vlissingen waren toen de warmste plaatsen met ieder 14,5°C.
November
kende twee gezichten. In de eerste helft was het zeer warm en de tweede helft
was het gewoon koud. Het leidde in de tweede week van de maand tot een nieuw
warmterecord op 5 november. In De Bilt zag men het namelijk 18,0°C worden
(vorige record was 17,5°C uit 1994). Landelijk was er geen sprake van een
record, want dat staat op 20,9°C en werd gemeten in 1994 in Oost-Maarland, ook
een opgeheven weerstation. Het record was alweer het negende datum-warmterecord
van het jaar. Ook op de 14e kwam het
tot een warmterecord. Maastricht noteerde maximaal 16,7°C en daarmee werd het
record uit 2020 met 16,2°C in Ell gebroken. In de tweede helft van de maand
werd het dus kouder en wel zodanig dat we de laagste temperatuur van de herfst
konden registreren. In Eelde daalde het kwik op 22 november tot -5,4°C. De
eerste lokale vorst werd al in de avond van 16 november genoteerd. Ook officieel kwam het die avond voor het eerst tot vorst.
In De Bilt daalde de temperatuur naar -0,7°C. De eerste officiële vorst was hiermee
aan de late kant, want normaal komt het rond 7 november voor het eerst tot
vorst in De Bilt.
Doordat de maximumtemperatuur ook in november aan de hoge kant bleef, kon het aantal milde dagen op rij dit jaar flink oplopen. Uiteindelijk kwam het tot een recordreeks van 243 dagen. Daarmee werd het vorige record uit 2020 duidelijk gebroken. Het record stond op 233 milde dagen met een maximumtemperatuur van 10 graden en meer.
De herfst telde in De Bilt dertien warme dagen van minstens 20 graden en die vielen allemaal in september, normaal zijn dat er twaalf in september en twee in oktober. Dit is wel opvallend gezien het zachte karakter van oktober, die dus vooral het gevolg was van de zachte nachten. Het aantal zomerse dagen van minstens 25 graden liep uiteen van één aan de kust, twee in De Bilt tot maximaal vijf in het zuidoosten. Tropische dagen (30 graden of hoger) waren er niet in De Bilt, maar wel in Westdorpe en Woensdrecht op 7 september. De herfst telde in De Bilt uiteindelijk acht vorstdagen, twee meer dan normaal. In het noordwesten waren er minder vorstdagen en in Vlissingen vroor het helemaal niet.
NEERSLAG
Gemiddeld over het land genomen was de herfst als geheel vrij nat, met 252 mm tegen een klimatologisch gemiddelde van 220 mm. Dit was vooral het gevolg van de zeer natte oktobermaand; met landelijk gemiddeld 116 mm neerslag tegen 75 mm normaal, goed voor een zevende plek in de lijst met natste oktobermaanden. September en november kenden ongeveer de normale hoeveelheid neerslag, met respectievelijk 72 en 64 mm, tegen ongeveer 72 mm normaal.
September was een iets te natte maand, maar de verschillen waren erg groot. In het noordwestelijk kustgebied, rond de Veluwe en in Twente veel meer dan 100 millimeter. In Bergen werd 147 mm opgevangen en in Almen 144 mm, terwijl het Zeeuwse Noordgouwe maar 34 mm aftapte. In oktober kregen meer stations 100 millimeter in de regenmeter. Het natst was het in zowel het Drentse Rolde als Noord-Hollandse Wognum met 204 mm, terwijl Vierlingsbeek maar 66 mm opving. In november kregen de Waddeneilanden de meeste neerslag over zich heen met 135 mm op Texel tot slechts 32 mm in Tilburg. Uiteindelijk viel de meeste neerslag in deze herfst in het Noord-Hollandse Wognum met 457 mm, gevolgd door Rolde 453, Roderesch 394 en Veenhuizen met 370 mm. De droogste stations waren het Zeeuwse Clinge met 153 mm, Dirksland 175, Vlissingen 176 en het Limburgse Montfort waar 189 mm naar beneden kwam. In Brabant waren de natste plaatsen Sint Hubert met 242 mm en Overloon met 238 mm. Iets minder hadden Steenbergen en Hank met respectievelijk 196 en 200 mm en die hadden de minste neerslag. In Berkel-Enschot werd 231 mm afgetapt. Daarbij viel op zes dagen minsten 10 millimeter, waarbij op 23 oktober de meeste neerslag viel van 21 mm. Naast regen viel er in deze herfst daar op één dag ook sneeuw (23 november), drie dagen hagel, vier dagen met onweer en tenslotte werden er zeven mistdagen geregistreerd.
Op
9 september regende het langdurig in het midden en zuidoosten van het land, met
in Limburg lokaal meer dan 50 mm (Herkenbosch 60 mm). In oktober konden we op de
23e een nieuw neerslagrecord noteren. In De Bilt werd de regenmeter gevuld tot
36 mm, waardoor het dagrecord uit 1964 met 31 mm werd gebroken. Heemskerk had
zelfs nog 42 mm en Wormerveer 40 mm. Tussen de ochtend van 14 november en de ochtend
van 15 november was het behoorlijk nat in Friesland, Drenthe, Groningen en de
Kop van Noord-Holland met 25 tot 40 mm.
Op 17 november viel in Vaals en Vijlen de eerste sneeuwvlokken van de herfst. In de avond van 19 november bleef de sneeuw in het zuiden van Limburg liggen en dat gebeurde een dag later ook in Zeeland. Op de 21e kwam het in het noorden tot sneeuwbuien en was het wit, maar in de ochtend van 23 november was het op veel meer plaatsen een winterwonderland. Er viel 1 tot lokaal 3 cm sneeuw. De sneeuw smolt vrij snel weer weg, maar later die dag kwam het in het oosten en noordoosten opnieuw tot sneeuw. In de nacht van 22 op 23 november viel in Tilburg en Berkel-Enschot sneeuw wat leidde tot een sneeuwdek van 1 cm. In de ochtend was deze alweer verdwenen en de restanten waren nog goed zichtbaar op auto’s en daken. Het was in Brabant de enige sneeuwdag, inclusief sneeuwdek, van deze herfst.
WIND
Op 15 september konden we de eerste herfststorm noteren toen IJmuiden een uur lang windkracht 9 had. Deze ging gepaard met zware windstoten, waarbij op de Houtribdijk een windstoot van 102 km/uur werd geregistreerd. Vlieland had nog 97 km/uur en rondom Tilburg bleef het beperkt tot 65 km/uur. In de nacht van 20 op 21 september begon de wind opnieuw flink aan te trekken. Texel, Vlieland en IJmuiden registreerde windkracht 8. Deze gingen vergezeld van windstoten tot 94 km/uur in IJmuiden en 84 km/uur op Vlieland. In onze regio bleef het beperkt tot windkracht 4 met een windstoot van 42 km/uur in Tilburg.
Op 4 oktober kregen we de volgende storm over ons heen wat veroorzaakt werd door storm Amy en ontstond uit de restanten van ex-orkaan Humberto. Er kwamen ook zware windstoten voor en de zwaarste windstoot werd gemeten in IJmuiden met 108 km/uur. Kijken we naar het midden van Brabant dan kwam het tot een maximale windstoot van maar liefst 81 km/uur in Gilze-Rijen. Al deze windstoten zorgden op veel plaatsen in Brabant voor stormschade. Ook in de nacht naar 5 oktober bleef het hard waaien en bleven de buien komen met windstoten. Voordat het tot een storm kwam ontstond boven Stadskanaal een windhoos of valwind die tientallen bomen liet sneuvelen.
Op
23 oktober kregen we in de avond bezoek van storm Benjamin en was de derde herfststorm van dit jaar een feit
geworden. Ook de windstoten deden goede zaken en liepen op tot 106 km/uur en
dat gebeurde op de Houtribdijk. Kijken we naar Midden-Brabant daar liepen de
windstoten op tot 75 km/uur met een maximale wind van kracht 6 tot 7! Dat dit
leidt tot stormschade is geen verrassing. Op tientallen plaatsen vielen bomen
om. Zowel het weg- als treinverkeer hebben daar last van.
Vervolgens trok Benjamin richting Denemarken, waardoor van stormweer geen sprake meer was, maar nog wel van een vrij krachtige wind. Een dag later was het nog steeds onstuimig en zorgde voor een weerwaarschuwing (code geel) langs de kust voor zware windstoten. IJmuiden, Texel en het Groningse Lauwersoog hadden windkracht 8, stormachtig, en Vlieland tikte heel even windkracht 9 aan. Dit ging gepaard met zware windstoten, waarbij Vlieland een windstoot van 100 km/uur noteerde, Texel 97, Lauwersoog 95, Stavoren 86 en Terschelling kreeg nog 82 km/uur om de oren.
LUCHTDRUK
Op 23 oktober bleef de barometer maar dalen door de komst van storm Benjamin en zorgde zelfs voor een nieuw dagrecord. Nog nooit heeft de barometer op 23 oktober zo laag gestaan. In Vlieland daalde deze tot 975,7 hPa, waarmee het record uit 1925 met 981,0 hPa werd gebroken. Overigens gebeurde dat op alle weerstations. Heel bijzonder.
ZONNESCHIJN
Met gemiddeld over het land 352 uren zon tegen 349 zonuren normaal, week de hoeveelheid zonneschijn deze herfst weinig af van het klimatologische gemiddelde. September was een zonnige maand, met landelijk gemiddeld 188 uur zon tegen 159 uur normaal. Oktober was juist somber, met gemiddeld over het land 87 uren zon tegen een langjarig gemiddelde van 120 zonuren. November kende met 77 zonuren ongeveer de normale hoeveelheid zonneschijn. In het noorden en westen was de herfst zonniger dan normaal. Stavoren was met 391 uur zon het zonnigste KNMI-station. In het zuiden en oosten was de herfst juist somberder dan normaal, met in Westdorpe 316 zonuren. In De Bilt was de herfst met 359 uur zonniger dan normaal tegen 340 zonuren. Berkel-Enschot beleefde echter een sombere herfst met 350 uren zonneschijn tegen 371 uren als langjarig gemiddelde. Daar werden in dit seizoen 16 zonloze dagen geteld (normaal 14) en 13 zeer zonnige dagen tegen 15 dagen normaal.
De
meeste uren zonneschijn in de eerste herfstmaand waren van 5 tot en met 7
september en op 19 september. De somberste dag van de maand was 17 september,
waarop de zon zich niet of maar heel kort liet zien. Vooral in de rustige
periode halverwege de oktobermaand scheen de zon weinig. De somberste dag in die
wijnmaand in het land was 11 oktober, toen werd alleen in het noorden
plaatselijk heel kort de zon gezien. Tot en met 12 november was het over het
algemeen vrij zonnig, daarna overheerste het sombere weer, met van 14 tot en
met 16, 19 en van 27 tot en met 30 november regionaal zelfs helemaal geen zon.
Stijgt in december nog
het berkensap,
draagt koning winter
een narrenkap.
Als St. Lucia (13
december) komt,
lengen de dagen met een
vlooiensprong.
Aanhoudend zacht
Genoeg cijfers en getallen over de afgelopen dagen. Want al deze warmte ging gepaard met neerslag met regen op de zondag en wat lichte buitjes op maandag en dinsdag. De zon zagen we amper, behalve op deze donderdag die bijna 3 uur in onze regio had geschenen. En opvallend daarbij is dat we door alle zonneschijn we toch de laagste temperatuur van de week konden registreren. Want het kwik kwam vandaag niet meer boven de 10 graden uit en dat voelde je goed. We hebben op dit moment te maken met een hogedrukgebied boven de Alpen, wat bij ons zorgt voor rustig weer met weinig wind. Met een zuidwestelijke stroming houdt de aanvoer van zachte lucht de komende dagen aan en krijgen we weer dubbele cijfers op de thermometer te zien. Op vrijdag stijgt het kwik dan ook naar de 11 graden, waarbij in de ochtend wat lichte regen kan vallen. In de middag is er dan nog een knipoog van de zon te zien.
In het weekeinde blijft het hogedrukgebied vrijwel op haar plaats en zorgt wederom voor zacht weer. Temperaturen liggen zowel op zaterdag als zondag rond de 10 graden. Daarbij blijft het op beide dagen droog en wisselen in de middag zon en wolken elkaar af. Prima weer dus om erop uit te trekken. Op maandag profiteren we optimaal van het hogedrukgebied dat dan boven Midden-Europa ligt. De zon laat zich veelvuldig door enkele hoge sluierwolken zien. Met een zuidelijke wind wordt het een graad of 10. Vanaf dinsdag schuift het hogedrukgebied iets meer naar het oosten, waardoor vochtige lucht onze kant op komt. Hierdoor overheerst op dinsdag en woensdag de bewolking afgewisseld met soms wat lichte regen en een opklaring, maar blijft het met 10 tot 11 graden vrij zacht voor half december. Daarna komt een depressie op de Atlantische Oceaan wat dichterbij. De neerslagkansen nemen toe en dat geldt ook voor de kracht van de wind wat lijkt op herfstweer in december.
Prettig
weekend!
Onstabiel en koud met (onweers)buien De natuur heeft afgelopen week een uitstekend cadeau gekregen: regen. Eind mei leek het wel dat we ...