Het Weernieuws

HERFST BEGINT

Vanochtend om 08:50 uur stond de zon precies boven de evenaar, waardoor dag en nacht overal op aarde even lang duurden. Dat betekent dat op het noordelijk halfrond, dus bij ons, de astronomische herfst is begonnen. Net als in 2014, 2015, 2018, 2019 en 2022 gebeurde dat ook op de 23e. Maar op andere jaren vond dat een dag eerder plaats: op 22 september zoals in 2020. Heel opvallend is dat voor de andere seizoenen (winter, lente en zomer) het begin vrijwel altijd op de 21e plaatsvindt. Maar dus vrijwel nooit voor de herfst. Dat heeft onder andere te maken met het feit dat de baan van de aarde geen cirkel is. De verschillende data zijn het gevolg van het feit dat we eens in de vier jaar een schrikkeljaar hebben dat één dag meer telt dan de andere jaren. In het begin van de vorige eeuw viel de eerste herfstdag enkele keren zelfs op 24 september, het laatst in 1931. 

Dit jaar gaat de herfst van start met buien. Vanmorgen was het nog droog en zagen we de zon geruime tijd. Maar in de loop van de ochtend nam de bewolking toe en daar vielen al enkele buitjes uit en dat houden we de hele dag. Met 17 tot 18 worden het de laagste temperaturen van deze maand. Vorig jaar was het een somber begin van het herfstseizoen. De bewolking overheerste en in de avond begon het te regenen. Daarbij werd het net geen 19 graden. Twee jaar geleden was het op 22 september schitterend. De zon scheen er flink op los afgewisseld met wat sluierwolken en met 21 graden was het genieten geblazen. In 2020 was het wel anders, want de weergoden hielden zich helemaal aan de herfstkalender. Na een prachtige nazomer van drie weken werden de bakens verzet en gingen we na de warme 22 september 2020 met 26,5°C over op een herfstachtig scenario met regen en wind. Vervolgens duikelen de temperaturen met zo’n tien graden naar beneden en werd het drie dagen later slechts 14 graden. In 2019 gingen we na het nazomerse weekeinde met 25 tot 27 graden ook over op onstuimig en nat herfstweer. De dag van 23 september zelf was een overgangsdag en was het nog rustig met een enkele bui in de middag. In 2018 hadden we op de 23e een spectaculaire start van het herfstseizoen. We kregen namelijk te maken met ex-hurricane Florence. In de ochtend was er nog niets aan de hand en was het letterlijk stilte voor wat er komen ging. Na het middaguur gingen alle remmen los. De wind nam flink toe en het ging langdurig regenen, waarbij rondom Tilburg 14 mm werd opgevangen. Het werd ook koud, waarbij in De Bilt zelfs de koudste 23e september ooit werd geregistreerd. Het werd daar namelijk niet warmer dan 10,9°C en in Berkel-Enschot bleef het kwik steken op 11,6°C. In 2017 zagen we bij de start van de herfst tussen alle bewolking maar drie uurtjes de zon. Het bleef overwegend droog, waarbij het kwik net onder de 20 graden bleef. In 2016 kregen we een prachtig begin van het herfstseizoen, maar we starten toen wel koud met kwikstanden van onder de 9 graden. Met een maximum van een graad of 22 werd het in de middag heerlijk warm en dat hadden we vooral te danken aan de zon die alle ruimte kreeg. In 2015 hadden we op 23 september letterlijk een herfstachtige start met een komen en gaan van buien. De zon liet zich pas op het einde van de middag zien. Daardoor kon het kwik niet verder oplopen dan een graad of 15 in Berkel-Enschot. In Maastricht werd het maximaal 13,2°C en dat is gewoon koud.

In 2014 begon de astronomische herfst ook koud, maar dan alleen in de vroege ochtend. Twenthe meldde aan de grond (op 10 cm hoogte) een temperatuur van 0,0°C. Op de normale waarnemingshoogte van anderhalve meter zakte het kwik in Twenthe tot 3,8°C en in De Bilt tot 4,4°C. Na de heldere ochtend volgde er steeds meer bewolking. De temperatuur steeg aan het begin van de middag naar ruim 18 graden. In 2013 hadden we een bewolkte start en kwam in de middag de zon erbij. Hierdoor liep de temperatuur op naar ruim 20 graden. In 2012 begon de herfst ook grijs en viel er wat regen uit, maar de zon kwam er snel door en liet deze nog negen uur schijnen en het kwik stijgen naar 17 graden. Twaalf jaar geleden startte de astronomische herfst met bewolkt weer. In de loop van de middag werd al het grijs weggebrand door de zon en werd het nog ruim een graad of 19. In 2010 was de start van herfst veel mooier die met zonneschijn begon en de temperatuur deed oplopen naar bijna 24 graden. Later op de dag nam de bewolking toe en vielen er buien. In 2009 was het alleen maar zon wat de klok sloeg. Er was geen wolkje aan de lucht en het kwik liep naar ruim 23 graden.

De astronomische seizoensindeling rond 21 september is gebaseerd op de positie van de aarde ten opzichte van de zon. De seizoensverschillen vinden hun oorzaak in de schuine stand van de as waar de aarde om draait. Hierdoor komt de zon op het noordelijk halfrond in de zomer hoger boven de horizon dan in de winter en schijnt daardoor in de zomer langer dan in andere jaargetijden. Om praktische redenen en volgens een internationale afspraak gebruiken alle weerkundigen voor het berekenen van klimatologische gemiddelden een andere seizoensindeling en worden steeds drie opeenvolgende kalendermaanden als één seizoen beschouwt. Volgens de klimatologische seizoensindeling is de herfst dus al begonnen op 1 september en duurt dit seizoen tot en met 30 november. De astronomische herfst zal overigens eindigen op 22 december 2023 om 04:28 uur als de zon boven de Steenbokskeerkring staat en de winter begint.

Weerspreuk van de week: 22-28 september

 

Is het mooi op St. Cleopatras (25 september),

dan valt de winter niet in een waterplas

 

Dagelijks wat zon en koelte in de nacht,

bereiden een herfst vol kleurenpracht.

Weekendweersverwachting: 23-24 september

 Overgang naar een nazomertje 

De afgelopen dagen hebben we de andere kant van de herfst gezien. En dat was wel even wennen na de zeer warme nazomer van 3 tot en met 12 september die in Berkel-Enschot zeven tropische dagen van minstens 30 graden voortbracht. Deze week moesten we het doen met veel wind en soms ook veel regen. Vooral op dinsdag begon het stevig te waaien, waarbij aan de kust de eerste herfststorm van 2023 werd geregistreerd. In zowel IJmuiden als op Vlieland werd namelijk minstens een uur lang windkracht 9 gemeten. Uiteraard ging dit gepaard met zware windstoten tot wel 96 km/uur in IJmuiden. Zowel vorig jaar als in 2021 kwam het helemaal niet tot een storm in het herfstseizoen. De laatste keer was namelijk op 25 september 2020 en kreeg de naam Odette mee. En dan natuurlijk de hoeveel neerslag. Sinds afgelopen zaterdag viel er in onze regio zo’n 30 mm, waardoor het totaal voor deze maand op 45 mm is gekomen. Op maandag trok een felle buienlijn met windstoten en onweer over Tilburg en omstreken, waarbij in korte tijd 9 mm viel. In het Noord-Holland viel ruimdrie keer zoveel: Tuitjenhorn 33 en Alkmaar 34 mm. 

Vandaag werden de regenmeters ook goed gevuld. In de vroege uurtjes zagen we nog even de zon en opvallend daarbij was dat we een regenboog zagen. En dat is meestal geen goed teken. Een weerspreuk geeft daarbij aan: ‘een regenboog in de morgen, baart de boer veel zorgen’. En dat hebben we geweten, want de hele dag heeft het geregend. Om 19:00 uur stond de teller in Berkel-Enschot op 10 mm, Fijnaart 20, Rotterdam 21 en Leidschendam en Goes waar tot nu toe 23 mm is afgetapt. Voordat de regen arriveerde werd het in het oosten nog aardig warm met ruim 21 graden. Door alle nattigheid bij ons werd voor het eerst deze maand de 20 graden niet gehaald en bleef in Berkel-Enschot op 19,6°C steken. Het koudste was het in Leeuwarden met 18,1°C. Al die regen werd veroorzaakt door ex-hurricane Lee die zich boven Schotland bevindt en waarvan de neerslaggebieden over ons land trokken. 

Inmiddels is het droog geworden en in de nacht verschijnen er zelfs opklaringen die de temperatuur laat dalen tot een graad of 12. De vrijdag begint dan ook met een afwisseling van zon en wolken en is het nog droog. In de loop van de middag echter ontstaan er stevige buien die met onweer, hagel, windstoten en veel regen in korte tijd, gepaard kunnen gaan. Bij dit alles staat er een matige zuidwestenwind en blijft het kwik op 18 graden steken. In het weekeinde zien we op de weerkaarten opnieuw een ex-hurricane verschijnen met de naam Nigel. Deze ligt op zaterdag op de Atlantische Oceaan ter hoogte van IJsland en Schotland en heeft nog geen invloed op ons. Hierdoor moeten we op zaterdag nog steeds met buien rekening houden en een frisse temperatuur van zo’n 17 graden. Op zondag wordt ex-hurricane Nigel steeds krachtiger en begint zich uit te breiden tot over de Britse Eilanden. Langzaam komt dan bij ons de aanvoer van warme lucht op gang vanaf Spanje en wordt het met 19 graden al iets warmer. Het blijft de hele dag droog, waarbij we steeds meer de zon te zien krijgen. 

Na het weekeinde blijft de depressie tussen IJsland en Schotland liggen en dat betekent een aanhoudende stroom van warme lucht en is een nazomertje geboren. Vanaf maandag gaan we al over de 20 graden heen en dat houden we de hele week. Dinsdag lijkt met 24 graden de warmste dag te worden. Het weerbeeld zal hoofdzakelijk bestaan uit een mix van zonneschijn en sluierwolken. Op woensdag worden de sluierwolken wat dikker en kan er een bui vallen. Op dit moment ziet het ernaar uit dat op donderdag het mooie weer terugkeert, maar dan wel met lagere kwikstanden tot een graad of 20. 

Prettig weekend!

Weersverwachting deze week: 18-22 september

 Onstuimig herfstweer 

Dit weekeinde zou prachtig nazomerweer opleveren, maar dat viel behoorlijk tegen. De zaterdag zou alleen wat sluierwolken geven en droog weer. Op het einde van de middag werd de sluierbewolking echter zo dik dat de zon er niet meer doorheen kon schijnen. Hierdoor werd de 27 graden ook niet meer gehaald en bleef nog wel op de zomerse waarde van 26,4°C in Berkel-Enschot steken. Vervolgens viel er aan het begin van de avond ook nog eens een stevige bui wat 5 mm opleverde. Dat is nog niet alles want rond middernacht trok onverwachts een neerslaggebied Brabant binnen dat pas in loop van deze zondagochtend wegtrok. Dit leverde rondom Tilburg wederom 5 mm op. Andere plaatsen tapten veel meer regen: Deelen 17, Volkel 18, De Bilt en Eindhoven hadden ieder 19, Molenhoek 26 en Kesteren kreeg 30 mm in de regenmeter. Oorzaak dat dit alles kon gebeuren moeten we zoeken in het noordoosten van Frankrijk waar gisteren een buiengebied aanwezig was. Door de komst van een lagedrukgebied nam de activiteit sterk toe en trok snel richting ons land. Inmiddels is het droog geworden, maar nog wel bewolkt. In de middag breekt de bewolking en verschijnen er opklaringen die de temperatuur nog laat stijgen naar de 24 graden. Maar door alle neerslag die is gevallen is de luchtvochtigheid vrij hoog en zal het drukkend warm en onaangenaam aanvoelen. In de avond neemt de bewolking alweer toe door de komst van een gebied met soms stevige buien. Deze trekken in de nacht over onze regio waar onweer en hagel bij kan zitten. Met 18 graden wordt het een klamme warme nacht. 

Het hogedrukgebied, waar we tot en met afgelopen vrijdag nog van geprofiteerd hebben, ligt op deze zondag boven Moskou. Tegelijkertijd ligt er een depressie bij zowel IJsland (ex-orkaan Lee) als voor de kust van Frankrijk. Deze smelten in de loop van vandaag samen tot één grote depressie en daar zullen we de hele week last van hebben. Daardoor komen we in een west tot zuidwestelijke stroming terecht met een komen en gaan van regen en buien. Daarbij gaat het ook nog eens hard waaien. Kortom, na een prachtige nazomer krijgen we de komende dagen de andere kant van de herfst te zien. Op maandag zitten we nog in de warme lucht en kan het nog zo’n 25 graden worden. Maar de invloed van de depressie, met daarin koude lucht, begint zich op te dringen en dat betekent dat de atmosfeer onstabiel wordt en dat de wind flink gaat toenemen. In de middag verschijnen er stapelwolken die uit kunnen gaan groeien tot buien die met een klap onweer gepaard kunnen gaan. En als die buien voorbij zijn hebben depressies definitief het weertoneel overgenomen. Op Prinsjesdag vallen er enkele buien en is het onstuimig en dat geldt ook voor de woensdag. Dan is er nog kans op wat zon en kan het zelfs nog 24 graden worden. Op donderdag komt de depressie boven de Britse Eilanden te liggen en op vrijdag boven de Noordzee. Hierdoor neemt de intensiteit van de neerslag toe en zullen de regenmeters goed gevuld worden. Tevens zijn we dan in de koele lucht beland en halen we de 20 graden niet meer. In het weekeinde begint een hogedrukgebied bij Spanje en Portugal zich uit te breiden tot over onze regio, waardoor we meer de zon te zien zullen krijgen. Op zaterdag vallen dan de laatste buien en vanaf zondag is het droog. Het ziet er naar uit dat de laatste dagen van september eveneens droog en met steeds meer zonneschijn zullen verlopen. Ondanks de zon komen de temperaturen op een graad of 18 uit. 

Prettige week!

Weerspreuk van de week: 15-21 september

 

St. Lambaard (17 september),

brengt het spinnewiel bij de haard.

 

Op een warme september,

verwacht men een droge oktober.

Weekendweersverwachting: 16-17 september

 Prachtig nazomerweer 

Einde septemberzomer. Zo werd het deze week ingeluid en dat kwam ook uit. Terwijl afgelopen zondag en maandag nog tropische temperaturen werden gehaald van respectievelijk 33 en 30 graden werd het steeds minder warm tot 21 graden op woensdag. Die tropische temperaturen zorgden wel voor een nieuw record. Nog nooit hebben we in onze regio zeven dagen achtereen tropische dagen gehad in september. Het is daarnaast een regionaal hitterecord geworden van maar liefst 10 dagen en ook dat is een record. Op maar liefst 12 KNMI-stations was sprake van een regionale hittegolf en die duurde op enkele stations negen dagen. In De Bilt werd in de afgelopen dagen daar niet aan voldaan en dus is er officieel geen sprake van een hittegolf geweest. Maar De Bilt telde wel vijf datumrecords op rij en op acht dagen werd het zomers warm van minstens 25 graden. Sinds het begin van de metingen in 1901 is zo’n lange reeks van zomerse dagen in de eerste herfstmaand nog nooit voorgekomen. De heetste dag was afgelopen zondag 10 september toen het kwik in Eindhoven en Ell steeg naar 32,2°C. In grote steden werd het stukken warmer, zoals in Tilburg: 33,7°C. 

De weersomslag naar koeler weer ging niet zonder slag of stoot. Regen- en onweersbuien zorgden daarvoor en dat begon op maandagavond met een blikseminslag in een woning in Reusel gevolgd door brand in de meterkast . Vervolgens trok deze onweerszone verder het zuidoosten van Brabant binnen en Limburg waar in Arcen 28 mm en in Kerkrade 16 mm werd afgetapt. Maar de zwaarste plensbuien vielen afgelopen dinsdag. In Boskoop viel in de middag 60 mm in korte tijd en in Rotterdam was sprake van wateroverlast. In de avond werd het zuiden van Limburg zwaar getroffen, waarbij in Maastricht 70 tot 85 mm naar beneden kwam en dat is een complete maandhoeveelheid. Ondergelopen straten en kelders waren het gevolg. En dan gebeurde er op woensdagochtend iets bijzonders. In Noord-Holland was namelijk sprake van schade en overlast door zware windstoten tot wel 93 km/uur in Medemblik. In Averhorn en Westerland viel een boom om. En zo kwam er een einde aan deze unieke zomerse periode in september. 

De temperaturen daalden ook in de nachten en dat merkten we met name vanochtend. Rondom Tilburg zakte het kwik tot 9,5°C. Drenthe was het koudst met in zowel Hoogeveen als Eelde een temperatuur van 5,9°C. Aan de grond op tien centimeter hoogte was het nog kouder: 2,4°C in Twenthe en 2,2°C in Eelde. Dat is pas echt koud! Deze donderdag begon dus behoorlijk fris en met zonneschijn. In de ochtend wisselden zon en wolken elkaar af en werd het een graad of 23. De komende uren lossen de wolken op en krijgen we opnieuw te maken met een heldere nacht. Temperatuur zakt naar 9 graden en er ontstaan overal mistbanken. Na het optrekken van alle neveligheid schijnt de zon uitbundig. Vervolgens zien we sluierwolken en wat stapelwolken voorbij komen, maar het blijft droog. Met een zuidoostenwind wordt warme lucht aangevoerd en kan het zo’n 24 graden worden. Oorzaak is een hogedrukgebied dat via Duitsland naar de Baltische Staten opschuift. 

Dat is de opmaat voor een prachtig zomers weekeinde van gemiddeld 27 graden. En ga er maar goed van genieten, want volgende week gaan we de herfst in met buien en veel wind. Op zaterdag lig het hogedrukgebied bij Moskou en ligt er voor de kust van Portugal een depressie. Hierdoor zien we sluierwolken verschijnen waar de zon geen last van heeft. Op zondag breidt de depressie zich uit tot aan Ierland en voor ons betekent dat de bewolking in de middag begint toe te nemen. De randen van het lagedrukgebied komen namelijk steeds dichterbij met daaraan gekoppeld een neerslaggebied. Deze trekt in de avond en nacht over onze regio en vallen er buien. Op maandag is het in eerste instantie nog droog, maar de atmosfeer wordt onstabiel door de aanvoer van koude lucht hoog in de atmosfeer. In de middag ontstaan er buien die met onweer gepaard kunnen gaan. Inmiddels is de wind dan naar het zuidwesten gedraaid en komen we in een stroming terecht met een komen en gaan van depressies. Dat betekent van tijd tot tijd regen en buien met af en toe een knipoog van de zon. Bij dit alles neemt de wind ook nog eens toe en zijn we in onstuimig herfstweer beland. Temperaturen liggen op zo’n 21 graden. 

Prettig weekend!